Paragrafen

Lokale heffingen zijn de inkomsten die verkregen worden op grond van publiekrechtelijke regels, voornamelijk belastingen, heffingen en retributies. De heffingen zijn gebaseerd op wettelijke bepalingen. Bij de lokale lasten maken we onderscheid tussen zuivere belastingen, heffingen en retributies:

• De zuivere belastingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen en zijn voor de uitvoering van collectieve vormen van dienstverlening, maar ook individuele vormen van dienstverlening zonder een duidelijke relatie tussen dienstverlening en belasting. In Vlaardingen onderscheidden we in 2025 de onroerende zaakbelasting (OZB), de precariobelasting en de toeristenbelasting.
• De heffingen zijn voor de dekking van de kosten voor uitvoering van publiekrechtelijke dienstverlening. Dat houdt in dat de belastingplichtige ook moet betalen als hij de dienst niet wenst. Voorbeelden van heffingen zijn afvalstoffenheffing en rioolheffing.
• De retributies zijn vergoedingen voor individuele dienstverlening van typische overheidsdiensten van publiekrechtelijke aard. Voorbeelden hiervan zijn leges voor een paspoort en rijbewijs.

Uitgangspunten van het gemeentelijk beleid 2025 waren ten aanzien van de belastingen en heffingen: gematigde belastingen en kostendekkende heffingen en retributies.

• Onroerendezaakbelasting: de OZB-opbrengsten zijn verhoogd met 3.2% conform de CPI inflatie van januari 2024, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord 2022-2026 'Groei en Bloei voor Vlaardingen'
• De tarieven van de overige gemeentelijke belastingen, heffingen en leges zijn geïndexeerd met 3.2%. De uitzondering hierop wordt gevormd door de wettelijk vastgelegde tarieven en het tarief voor de Zeehavengelden en Binnenhavengelden, waarvoor Vlaardingen meelift met Rotterdam.
• Het tarief voor het rioolrecht, gebaseerd op het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan, was € 206,90.
• Het tarief voor de afvalstoffenheffing, gebaseerd op de gewenste opbrengst in combinatie met het aantal huishoudens, was € 317,69 voor een éénpersoonshuishouden en € 406,20 voor een meerpersoonshuishouden
• De parkeertarieven kennen een eigen regime en zijn bij afzonderlijk raadsbesluit vastgesteld.

Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de lokale lasten. De regels voor het toekennen worden bepaald door de Rijksoverheid, neergelegd in de Invorderingswet. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan de bijstandsnorm.
Gemeenten mogen hiervoor een lager inkomen hanteren. De gemeente Vlaardingen hanteert de zogenaamde 100%-norm, dat betekent dat inwoners van Vlaardingen met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Daarnaast heeft Vlaardingen met ingang van 2023 de vermogensnorm met € 2.000 verhoogd.

Voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend, mogen gemeenten zelf bepalen. In Vlaardingen kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing. Er is over 2025 voor een bedrag van € 945.700 aan kwijtschelding verleend. Naar verwachting komt hier nog circa € 60.000 over 2025 bij. Dit is iets meer dan in de begroting geraamd. De voornaamste oorzaak hiervan is dat in het kwijtscheldingsbudget geen is rekening gehouden met de verhoging van het tarief van afgelopen jaren. Over voorgaande jaren is echter minder kwijtschelding verleend, dan vooraf begroot, dit levert een voordeel op van circa € 36.500. Per saldo is er in 2025 een nadeel op het budget van  circa € 43.000.

Gemeentelijke belastingschulden tot en met 2020 van slachtoffers van de kinderopvangtoeslagaffaire worden kwijtgescholden op basis van een landelijke regeling. De gemeente Vlaardingen wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk. De kwijtschelding in 2025 bedraagt € 11.800.  De te ontvangen compensatie vanuit het Rijk bedraagt € 29.100, waarvan € 17.300 ziet op kwijtschelding van schulden uit voorgaande jaren.

Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in Vlaardingen betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Bij de berekening van de totale woonlasten hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

1. We gaan uit van een eigen woning, die wordt bewoond door een gezin;
2. De OZB-aanslag is gebaseerd op de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in Vlaardingen.

De ontwikkeling van de woonlasten van de afgelopen jaren ziet er als volgt uit. 

Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft sinds 1997 met de ’Atlas van de lokale lasten‘ inzicht in de woonlasten per gemeente en de posities die de gemeenten ten opzichte van elkaar innemen in Nederland. Hierbij geldt dat nummer 1 de goedkoopste gemeente is en nummer 346 de duurste. In de atlas van 2025 neemt Vlaardingen de 207e plaats in op basis van de woonlasten zoals die in de tabel hierboven zijn berekend. In 2025 zat Vlaardingen €14 boven de landelijke gemiddelde woonlasten.

Overigens liggen de woonlasten van 80% van alle gemeenten, waaronder Vlaardingen, heel dicht bij elkaar en rond het landelijk gemiddelde. Wat betreft de omringende gemeenten bedragen de woonlasten:

Bij de begroting 2025 is op basis van de toen bekende informatie een inschatting gemaakt van de te ramen opbrengsten en hun kostendekkendheid. De afwijkingen van de verschillende belastingen, heffingen en retributies zijn toegelicht in het programma waar de producten worden verantwoord.  Onderstaand overzicht geeft inzicht in de realisatie daarvan:

Rioolheffing
De rioolheffing is een heffing om het beheer en het onderhoud van het gemeentelijk rioolstelsel te bekostigen. Uitgangspunt bij deze heffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. De stijging van de rioolheffing is dus afhankelijk van de ontwikkeling van de kosten. Voor het beheer en onderhoud op de lange termijn is een gemeentelijk rioleringsplan opgesteld waarin onder andere de kosten zijn opgenomen die door middel van een rioolheffing moeten worden gedekt. Voor 2025 was het tarief van de rioolheffing € 206,90.

Voldoende weerstandsvermogen om risico's op te kunnen vangen is voor een gemeente absolute noodzaak. In Vlaardingen maakt risicomanagement dan ook structureel onderdeel uit van de Planning & Control-cyclus. Zo vindt op dit moment twee maal per jaar, zowel bij de begroting als bij de jaarrekening, een risico-inventarisatie en een risico-waardering plaats.

Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) beschrijft het weerstandsvermogen als volgt: “Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de weerstandscapaciteit (middelen om niet begrote kosten op te vangen) en de risico’s van mogelijk materiële financiële betekenis waar geen maatregelen voor zijn getroffen”. Dit weerstandsvermogen wordt weergegeven in een verhoudingsgetal of ratio.

Weerstandsvermogen = aanwezige weerstandscapaciteit /risico's * 100%

De gewenste weerstandscapaciteit is het geldbedrag dat idealiter aanwezig zou moeten zijn om risico’s af te dekken. De hoogte van de gewenste weerstandscapaciteit is volledig afhankelijk van de binnen de gemeente aanwezige risico's en vooral van de ingeschatte risicobedragen (per risico). Het gemeentelijk beleid streeft naar het realiseren van een weerstandsvermogen van 100% (weerstandsratio van 1,0).

De aanwezige weerstandscapaciteit bestaat uit het totaal aan middelen dat de gemeente beschikbaar heeft of op korte termijn vrij kan maken om financiële tegenvallers op te vangen. De Algemene Reserve vormt daarbij het reeds beschikbare deel. De aanwezige weerstandscapaciteit bedraagt per ultimo 2025 € 57,7 miljoen. Deze capaciteit is voor resultaatbestemming 2025. Bij de begroting 2025 was de verwachte  capaciteit € 45,9 miljoen.  Deze lagere raming was gebaseerd op een verwacht tekort in de exploitatie in 2025 die zich uiteindelijk niet heeft voorgedaan.

De gewenste weerstandscapaciteit bestaat uit middelen die de gemeente beschikbaar zou moeten hebben of op korte termijn vrij zou moeten kunnen maken om de waargenomen risico's financieel te kunnen dekken indien deze zich voordoen in de geschatte mate (kans x impact).

Er wordt een simulatie uitgevoerd voor het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de Monte- Carlomethode. De basis van deze simulatie is het inventariseren en het kwantificeren van de risico’s.

De totale omvang van risico’s is met ongeveer € 3,0 mln. afgenomen naar € 43,0 mln. We spreken dan over de impact van de risico’s. Mede door beheersmaatregelen en exogene ontwikkelingen zijn voorname risico’s daarnaast lager ingeschaald op kans. In totaliteit is er dientengevolge sprake van een afname van een benodigd weerstandsvermogen.

Op basis van de interne analyse betreffende de risico’s moet een totale weerstandscapaciteit van € 33,68 miljoen worden aangehouden..  De interne analyse  is gebaseerd op de Monte Carlo berekening,   een statistische berekening die rekening houdt met omvang, kans en kansverdeling  voor het bepalen van de weerstandscapaciteit. Ten opzichte van het verwachte risico bij de begroting zijn de risico’s met ongeveer € 3,0 mln gedaald. Tegen de omvang van de weerstandscapaciteit per ultimo 2025 van € 57,7 miljoen levert dit een weerstandsratio op van:

Weerstandsratio = € 57.5 miljoen / € 33.68 miljoen = 1,7.

De beleidsdoelstelling van de gemeente om een weerstandsratio van minimaal 1,0   aan te houden is hiermee gehaald. 

De activiteiten van de gemeente Vlaardingen gaan over een breed scala aan beleidsterreinen. Dit betekent dat onze gemeente blootgesteld is aan een groot aantal risico’s. In de aanpak van de risico- inventarisatie is bij het bepalen van de impact rekening gehouden met een structureel component.
Voor structurele risico's is een factor 3 gebruikt om aan te sluiten bij een gemiddelde transitieperiode van 3 jaar voor het implementeren van beleidswijzigingen.

Onderstaand de risico inventarisatie met  een toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025.   De  grootste risico's afwijkingen  zijn :

Grondexploitaties 
Van de huidige grondexploitaties is de verwachting, dat deze  positief afsluiten.  Met het vaststellen van de nota grondbeleid  en  herijking bij de nota  MPG 2026  worden de bestaande risico's  eerst verrekend met de winstneming.  Hierdoor komen de bestaande inschattingen te vervallen.     In 2026  wordt voor de Rivierzone  een risico inventarisatie opgesteld van de gehele gebiedsontwikkeling.     

Overdrachtsdossier
In het overdrachtsdossier zijn de zorgen benoemd  van enerzijds de financiering van  bepaalde beleidsterreinen waaronder gezondheid/ jeugd en anderzijds  de stijging van onderhoud buitenruimte door stijging van kosten maar ook voorzieningen/ woningen.   Deze  onderwerpen zijn verwerkt in omvang  en kans op de MIP en gemeentefonds.  

Cybercrime
De combinatie van AI-gedreven aanvallen, ketenafhankelijkheid, identiteitsmisbruik en dalende drempels voor cybercriminelen zorgt ervoor dat het risico op cybercrime sneller stijgt dan in voorgaande jaren. Zowel overheid, bedrijven als burgers worden hierdoor kwetsbaarder.   Met de vaarroutes  wordt het toenemende risico effectief beheerd.  

De voorgeschreven set van kengetallen geeft in samenhang een goed inzicht in de financiële positie van een gemeente.
Als gevolg van artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) worden kengetallen opgenomen voor:

• de netto schuld quote
• de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
• de solvabiliteitsratio
• de grondexploitatie
• de structurele exploitatieruimte
• de gemeentelijke belastingcapaciteit

In onderstaand tabel worden de VNG normen behorende bij de kengetallen weergegeven.

De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de inkomsten. Eenvoudig gezegd betekent een netto-schuldquote van 100% dat de schuldenlast de omvang heeft van een jaaromzet. Een grote portefeuille uitgeleende gelden aan derden en aan verbonden partijen kan het beeld nuanceren. Daarom is tevens een kengetal opgenomen waarin de netto schuldquote gecorrigeerd wordt voor verstrekte leningen. De indicator vertoont ratio’s ruim onder de 100 . In het coalitieakkoord is een maximale schuldquote afgesproken van 110%. Hier blijven we derhalve ruimschoots binnen.

De solvabiliteitsratio wordt berekend als verhouding tussen de verschillende vermogenscomponenten. Het gaat erom inzicht te krijgen in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal geeft weer in hoeverre de in de activa geïnvesteerde vermogen door het eigen vermogen kan worden gefinancierd. Wanneer de helft of meer van het totaal vermogen uit eigen vermogen bestaat, dan is een gemeente voldoende solvabel. Is het kengetal voor solvabiliteit kleiner dan 20%, dan is er veel vreemd vermogen aanwezig en wordt dat als onvoldoende beoordeeld. Versterking het van eigen vermogen, lees Algemene Reserve, is al enkele jaren ons streven, mede vanwege de ons gestelde norm voor voldoende weerstandscapaciteit. In het coalitieakkoord Groei en bloei voor Vlaardingen is afgesproken om als ondergrens een solvabiliteitspercentage te hanteren van 20%. 

Het financiële kengetal ‘grondexploitatie’ geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze veel minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht en de vraag naar woningen is gestagneerd. Een norm bepalen voor het kengetal grondexploitatie is lastig. De boekwaarde van de gronden in bezit
zegt namelijk nog niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel m²- bedrijventerrein. Daarnaast is het van wezenlijk belang wat de te verwachte vraag is/wordt. De paragraaf Grondbeleid en het Meerjaren-Programma-Grondzaken (MPG) bieden hierin meer inzicht. De boekwaarde van de gronden geeft wel weer in welke mate er middelen zijn aangewend in de grondexploitatie. Dit geld dient namelijk ook nog terugverdiend te worden. Hoe kleiner het aandeel van de grondpositie is ten opzichte van de totale geraamde baten, hoe kleiner het risico is op het onvermogen om verliezen te kunnen opvangen. Een percentage kleiner dan 20
wordt als gunstig beschouwd. 

Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Het BBV bepaalt dat een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma wordt opgenomen. Met behulp van deze gegevens en de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, waarvan op grond van het BBV ook een overzicht moet worden opgenomen, wordt de structurele exploitatieruimte bepaald.

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van het kengetal belastingcapaciteit luidt: Woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 uitgedrukt in een percentage.

De benodigde weerstandscapaciteit is toegenomen en de ratio bedraagt nu 1,7. De algemene reserve zal nog worden gemuteerd met het rekeningresultaat 2025 na besluitvorming. De omvang van de algemene reserve per 31-12-2025 is ruim voldoende om op korte termijn de risico’s op te vangen. De solvabiliteit is in 2025 gestegen en voldoet aan de gewenste ondergrens van 20%. De overige kengetallen kennen allen een positieve bijstelling.

Beleids- en beheerkaders
De openbare verlichting draagt bij aan de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid van de openbare ruimte.  Het Beleidsplan openbare verlichting vormt het beleidskader voor het onderhoud aan de openbare verlichting. Als het gaat om het beheer van de openbare verlichting, voert de gemeente zelf de regie; beleidsmatig en operationeel. We laten ons daarbij ondersteunen door specialisten uit de markt. Het onderhoud en spoedreparaties zijn ondergebracht bij een marktpartij.

LED-verlichting
De gemeente Vlaardingen blijft de openbare verlichting verder verduurzamen door bij einde levensduur de conventionele verlichting te vervangen door energiezuinige LED-verlichting. In totaal zijn er ongeveer 1650 armaturen, die aan het einde van de levensduur waren, vervangen door duurzame LED-armaturen

Maatwerk
Ook is er aandacht voor maatwerk. Zo zijn de conventionele armaturen in de binnenstad vervangen door moderne kegel LED-armaturen en zijn de lichtmasten geschilderd. Ander maatwerk vond plaats naar aanleiding van meldingen van inwoners en ondernemers over donkere locaties. Na deze locaties onderzocht te hebben, hebben we extra lichtmasten bijgeplaatst op de Merellaan, Dillenburgsingel en de verlichting op het bedrijventerrein Benelux Workpark geoptimaliseerd. 

Beleids- en beheerkaders
De beleidskaders voor de verkeersregelinstallaties zijn vastgelegd in de Nota Verkeerslichten. In deze nota zijn uitgangspunten voor het niveau van beheer en onderhoud opgenomen en voor vervanging van verkeersregelinstallaties. De gemeente voert zelf de regie; beleidsmatig en operationeel. We laten ons daarbij ondersteunen door specialisten uit de markt. Het onderhoud en spoedreparaties van de installaties zijn ondergebracht bij een marktpartij.

'Intelligente' verkeerslichten
Inmiddels draaien er 8 intelligente verkeersregelinstallaties. Deze verkeerslichten kunnen met behulp van data van navigatieapps beter inspringen op de verkeersstromen. Zo zorg het voor een betere doorstroming. Naast het reguliere onderhoud worden de verkeersregelinstallaties ook preventief onderhouden.

Beleids- en beheerkaders

MeerjarenOnderhoudsPlannen (MJOP)
Met ingang van 2023 werken we met een Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen. Grondlegger van het beheerplan zijn de Duurzame MeerjarenOnderhoudsPlannen welke cyclisch aangeeft welk onderhoud en voor welk budget onderhoud gepleegd dient te worden om de technische kwaliteit te waarborgen.
Het opstellen van een (D)MJOP is een momentopname, hierom is het van belang de plannen actueel te houden. Dit doen we door het uitvoeren van conditiemetingen op de (D) MJOP’s.  Hiernaast doen we 1 x per 4 jaar een actualisatie van de plannen. Hierbij worden de plannen tegen het licht gehouden en aangepast aan huidige stand. 

Duurzaam MJOP (DMJOP) 
Het MJOP is gebaseerd op instandhouding en vervanging zonder extra duurzaamheidsmaatregelen. In het MJOP is rekening gehouden met het volgende uitgangspunt op gebied van duurzaamheid: gebouwen hebben een energielabel, bij vervanging wordt, indien dit tot de mogelijkheden behoort, gekozen voor een duurzame variant. Deze meerkosten vallen samen met het planmatig onderhoud, door dit te verwoorden in de MJOP wordt deze duurzaam en de noemer DMJOP.  

Routekaart CO2-neutraal gemeentelijk vastgoed
Met enkel duurzaam planmatig onderhoud gaat de gemeentelijke vastgoedportefeuille niet voldoen aan de landelijke klimaatdoelstellingen van CO2-reductie van 55% in 2030 en CO2-neutraal in 2050. In 2023 is de routekaart verduurzaming vastgoed vastgesteld door de gemeenteraad.  Evenals in 2024 zijn er ook in 2025 diverse complexen verduurzaamd  om uiteindelijk in 2030 de gesteld doelstellingen te kunnen realiseren.

De term ‘routekaart’ wordt gehanteerd omdat de uiteindelijke aanpak per gebouw nog niet volledig uit te tekenen is: tussen nu en 2050 zal de huisvestingsbehoefte zich ontwikkelen en zullen technische en financiële mogelijkheden veranderen. De opgave is ook te omvangrijk om alles tegelijk aan te pakken. Het belangrijkste is dat er een route wordt uitgestippeld naar het einddoel en dat een eerste stap wordt gezet. De routekaart werkt daarom niet alles uit, maar geeft strategische kaders om stapsgewijs tot uitvoering te komen. De routekaart werkt voor de eerstvolgende korte termijn een uitvoeringsplan uit, schetst de opgaven voor de middellange termijn en verkent de opgaven voor de lange termijn.

Vastgoedbeleid
Met de geactualiseerde DMJOP, het hierop volgende beheerplan én de routekaart hebben we de belangrijke bouwstenen voor (technisch) beheer van gemeentelijk vastgoedbeleid. In 2025 is er een nieuw vastgoedbeleid opgesteld en door de raad geaccoordeerd. Dit beleid heeft een sterke relatie met het in ontwikkeling zijnde maatschappelijk voorzieningenbeleid.

Gemeentelijk vastgoed biedt de gemeente immers de mogelijkheid om in bepaalde gevallen maatschappelijke organisaties te huisvesten als deze op de vrije markt niet slagen in het vinden van huisvesting. Tevens is het nodig voor de eigen huisvesting van de gemeentelijke organisatie. Ook kan gemeentelijk vastgoed nodig zijn voor binnenstedelijke- of gebiedsontwikkelingen.

De vastgoedportefeuille is ingericht op basis van de volgende categorieën:
•    Dienstgebouwen
•    Maatschappelijk en Cultureel vastgoed
•    Onderwijsgebouwen en (veld)sportaccommodaties
•    Strategisch bezit
•    Overig (incl. panden in leegstandsbeheer, af te stoten bezit en aantal woningen) 

Verhuur  
In 2025 zijn we door gegaan  op de ingeslagen weg op het gebied van herziening van ons huurbeleid. Voor de gemeentelijke vastgoedportefeuille worden huurcontracten – op natuurlijke momenten - herzien en worden de huurprijzen daarbij minstens kostprijsdekkend of marktconform gemaakt. Waar dat kan wordt tevens gekeken naar het gelijktijdig realiseren van eventuele verduurzamingsmaatregelen. 

Beheerplan
Het onderhoudsplan is geactualiseerd en structureel opgenomen in de begroting. Er zijn voldoende beheersmaatregelen om de komende jaren de portefeuille te beheren en onderhouden. Achterstallig onderhoud is inmiddels weggewerkt en hoeft niet meer meegenomen te worden in het weerstandsvermogen. 

De treasuryfunctie maakt deel uit van de bredere financiële functie. De treasuryfunctie houdt zich bezig met financiering, risico- en cashmanagement en de hiermee samenhangende baten en lasten. In onze gemeente worden de treasurytaken overwegend centraal uitgevoerd. De uitvoering vindt plaats binnen de kaders van het treasurystatuut. Dit verplichte document (artikel 212, Gemeentewet) is voor het laatst in december 2023 door uw raad vastgesteld.  

Het treasurystatuut stelt dat het treasurybeleid in onze gemeente defensief van karakter behoort te zijn. Dit betekent dat financiële risico’s die betrekking hebben op de uitvoering van de treasuryfunctie, beperkt moeten blijven. Deze risicohouding vloeit enerzijds voort uit het idee dat prioriteit gegeven moet worden aan een ongehinderde continue uitvoering van de publieke taak, anderzijds uit de gedachte dat met gemeenschapsgeld met de nodige voorzichtigheid moet worden omgegaan. 

In het statuut zijn de algemene doelstellingen van het treasurybeleid opgenomen. Deze zijn:

• Het garanderen van een duurzame toegang tot de financiële markten en het beperken van de kosten die daarmee samenhangen.
• Het beschermen van de gemeentelijke vermogenspositie middels het beheersen van de financiële risico’s.
• Het optimaliseren van het extern renteresultaat.

In het vervolg van deze paragraaf worden de onderwerpen die bij deze doelstellingen horen, besproken. Als eerste wordt ingegaan op de wijze waarop Vlaardingen haar bezit financiert. Daarna worden de risico’s die aan dit financieren verbonden zijn in beeld gebracht. Vervolgens wordt stil gestaan bij het kredietrisico op uitzettingen (gelden bij derden) en komt ook het renteresultaat aan de orde. 

In de jaren 2021 tot en met 2023 daalde de vaste leenschuld jaarlijks. In 2024 is de vaste leenschuld gelijk gebleven. In 2025 is de vaste leenschuld weer gedaald. 

In onderstaand overzicht is de leenschuld opgesplitst in een vlottend en een vast deel. Waar het vlottende deel betrekking heeft op leningen die binnen een jaar moeten worden afgelost,  daar verwijst het vaste deel naar leningen met een resterende looptijd van één jaar en langer. Per 31 december 2025 stond er 20 miljoen aan kortlopende leningen open.

Financiering en renterisico zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het renterisico van de Gemeente Vlaardingen maakt deel uit van het, met behulp van de Monte Carlo Methode, vastgesteld benodigd weerstandsvermogen. Telkens wanneer een geldlening moet worden afgelost en herfinanciering noodzakelijk is, bestaat immers het gevaar dat de begroting geconfronteerd wordt met hogere rentelasten: de nieuwe lening kan door ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt duurder uitvallen dan de oude. Renterisico is niet uit te sluiten, maar kan wel worden gespreid om het risico per begrotingsjaar te beperken.

De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) stelt grenzen aan de mate waarin een gemeente zich bloot kan stellen aan renterisico. Ter beperking van dit risico is zowel voor de vaste schuld (langlopende leningen) als voor de vlottende schuld (kortlopende leningen) een wettelijk maximum vastgesteld. Het te lang niet voldoen aan deze limitering kan voor de Provincie, als toezichthouder van de gemeente, aanleiding zijn om maatregelen te nemen. In laatste instantie behoort preventief toezicht op het afsluiten van geldleningen tot de mogelijkheden.

De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Hoe meer de aflossing van de schuld in de tijd wordt gespreid, hoe minder gevoelig de begroting wordt voor renteschokken bij de herfinanciering. Het is een wettelijke norm die betrekking heeft op de vaste schuld van de gemeente. De renterisiconorm stelt dat de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer mag bedragen dan 20% van de begroting. De renterisiconorm zet gemeenten en andere decentrale overheden aan tot spreiding en daarmee verlaging van het jaarlijks renterisico. Dit gebeurt in de praktijk door aflossingen op leningen en momenten van renteherziening over toekomstige begrotingsjaren te verdelen. Het is aan de besturen van de decentrale overheden zelf om binnen de grens van de renterisiconorm voor de gewenste mate van spreiding te kiezen

Vlottende schuld ontstaat wanneer geldleningen worden afgesloten met een rentetypische looptijd die korter is dan 1 jaar. In Vlaardingen gaat het veelal om leningen met een looptijd van 4 weken tot 3 maanden. Jarenlang was de rente voor kortlopende geldleningen negatief. In 2022 is hier verandering in gekomen en moet er weer rente betaald worden voor deze leningen. 

Het financieren door middel van kortlopende geldleningen kent twee voordelen:

1. Snel kunnen inspelen op schommelingen in de financieringsbehoefte
2. Het is bij de huidige rentestructuur een relatief goedkope financieringsvorm).

Het treasurybeleid is erop gericht om zoveel mogelijk van deze voordelen te profiteren. De keerzijde van de medaille is echter de korte rentevastheid (renterisico) van kortlopende leningen. Om te voorkomen dat decentrale overheden zich teveel laten leiden door de voordelen van deze financieringsbron is door de wetgever de kasgeldlimiet ingesteld. Deze kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de vlottende schuld. In 2025 zijn er geen kasgeldleningen afgesloten.

Aan het voor langere tijd verstrekken van gelden aan derden kleeft het gevaar dat deze derden op een veelal onvoorzien moment niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Dit kan ertoe leiden dat enerzijds een openstaande vordering als oninbaar moet worden afgeboekt (ten laste van de algemene reserve) en, anderzijds een deel van de rente-inkomsten wegvalt. In principe kan door de gemeente om twee redenen geld aan derden worden uitgeleend. Ten eerste wanneer dit in functie van de publieke taak gebeurt. Ten tweede wanneer er voor een bepaalde tijd sprake is van een overschot aan liquide middelen. Deze laatste situatie heeft zich de afgelopen jaren niet meer voorgedaan. Het treasurybeleid is er namelijk op gericht om de geldstromen van onze gemeente zo te sturen dat overschotten worden voorkomen, dan wel zo snel als contractueel mogelijk is in te zetten ter verbetering van de schuldpositie en daarmee ter verlaging van het debiteurenrisico.

In de begroting 2025 - 2028 was het  omslagrentepercentage vastgesteld op 0,5%. Dat ondanks de hogere marktrente de interne rekenrente laag blijft, komt doordat de leningenportefeuille voornamelijk bestaat uit leningen met lage rentes uit de periode tussen 2015 en 2020 toen de rente erg laag stond. In de komende jaren zullen deze leningen moeten worden geherfinancierd én zullen nieuwe leningen moeten worden aangetrokken voor de begrote investeringen. De huidige rente ligt een stuk hoger. We verwachten derhalve dat de renteomslag in de komende jaren zal stijgen. Hier is rekening mee gehouden in de begroting 2026.

Hieronder ziet u het renteschema van de gemeente Vlaardingen.

De gemeente Vlaardingen werkt continu aan een sterke en toekomstbestendige organisatie die de ambities voor de stad kan waarmaken. Een goed functionerende bedrijfsvoering is daarbij een essentiële randvoorwaarde. In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet om meer grip te krijgen op onze bedrijfsvoering, zodat we wendbaar en slagvaardig kunnen inspelen op de ontwikkelingen en opgaven in de stad. Daarmee bouwen we voort op de koers zoals ingezet in eerdere jaren, waarin het op orde brengen van de basis centraal stond.

Het afgelopen jaar stond in het teken van het verder implementeren en borgen van deze basis in het reguliere werk. In relatief korte tijd zijn grote stappen gezet, onder andere door het afronden en in gebruik nemen van een aantal omvangrijke organisatiebrede projecten, zoals het zaaksysteem, MS365 en een nieuwe telefooncentrale. Ook zijn de laatste voorbereidingen getroffen voor ingebruikname van het nieuwe financiële systeem ERPx en zoeksysteem My-LEX. Tegelijkertijd is gewerkt aan het in kaart brengen en verbeteren van processen, het versterken van de samenhang in onze informatievoorziening en het verbeteren van onze financiële beheersing. Dit heeft veel gevraagd van de organisatie en van onze medewerkers. Om deze versnelling mogelijk te maken is in 2025 relatief veel gebruikgemaakt van externe inhuur. In 2026 verschuift de focus naar het verder versterken van de vaste bezetting, zodat we de continuïteit en duurzame borging van onze bedrijfsvoering kunnen waarborgen.

We zien dat deze inspanningen hun vruchten beginnen af te werpen. De basis van onze bedrijfsvoering staat steviger en we hebben beter inzicht in processen, systemen en capaciteit. Daarmee zijn we beter in staat om de ambities voor de stad te ondersteunen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we er nog niet zijn. Het verder ontwikkelen van de organisatie en het structureel versterken van de bedrijfsvoering is een proces van de lange adem. Met name op onderdelen zoals het financieel systeem (ERPx) en het zaaksysteem vraagt het borgen in de dagelijkse praktijk blijvende aandacht.

In deze paragraaf leest u hoe wij in 2025 verder hebben gebouwd aan onze bedrijfsvoering en welke stappen wij hebben gezet om deze verder te versterken. Door te blijven investeren in een sterke bedrijfsvoering zorgen we ervoor dat we als gemeente onze ambities voor Vlaardingen ook in de toekomst waar kunnen maken.

Inclusief werkklimaat
In 2025 is een kopgroep vanuit het management aan de slag gegaan om gedragscomponenten vanuit het onderzoek van The Better Company (2023) concreet toepasbaar te maken. Het gaat om kleine concrete acties/gedragingen (tiny habits) die in de dagelijkse praktijk bijdragen aan de drie voor Vlaardingen relevante drijfveren uit het onderzoek. De tiny habits helpen om stapsgewijs via gedragsverandering te werken aan het versterken van een inclusief werkklimaat. De deelnemers van de kopgroep zijn zich bewuster geworden hoe ze ook onder druk zo inclusief mogelijk leiding kunnen blijven geven. De meting onder de pilotteams die hierop volgt laat straks zien hoe we de ingezette beweging kunnen vasthouden en breder binnen de organisatie kunnen verspreiden. Doordat de pilot wat later van start is gegaan is de beoogde meting van eind 2025 doorgeschoven naar begin 2026.

Naast deze gerichte aanpak werkt de organisatie aan het verankeren van inclusiviteit in HR-instrumenten zoals werving en selectie, onboarding, leren en ontwikkelen en leiderschap.

Vinden
Ondanks de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt hebben we afgelopen jaar 87 nieuwe medewerkers verwelkomd. In 2025 hebben we in totaal 92 vacatures geplaatst wat betekent dat 94,5% van de geplaatste vacatures is vervuld. Ter vergelijking was dit 91% in 2024 en 88% in 2023. Deze stijgende lijn is in 2025 mogelijk gemaakt door de gerichte aandacht voor en inzet op werving. Onder andere via onze arbeidsmarktcampagne. We hebben vacatures actief voor het voetlicht gebracht bij relevante doelgroepen (jobmarketing) en benaderden ook actief potentiële kandidaten voor specifieke vacatures via LinkedIn (sourcing). We zien dat een doelgerichte campagne/marketing helpt bij het vervullen van vacatures; zeker voor moeilijk vervulbare vacatures. We zien dat het bij sommige vacatures lang duurt om deze ingevuld te krijgen. Tot soms bijna een jaar doorlooptijd. De langlopende vacatures van 2025 bevonden zich met name bij bouw- en woningtoezicht, inkoop en burgerzaken. Dit is grotendeels opgelost door de functiezwaarte aan te passen en niet uitsluitend op senior niveau te werven, maar ook ruimte te maken voor junior of medior profielen en te investeren in de doorontwikkeling van deze medewerkers.

Op het gebied van stages zien we dat de inzet van de stagecoördinator per 2025 een positief effect heeft gehad. In 2025 startten er 15 stagiairs en was de diversiteit groot. De stages zijn gemiddeld ook langer door een vergrote hoeveelheid Leerarbeidsplaatsen (LAP) en BBL (Beroepsbegeleidende Leerweg)-stages. In 2025 zijn drie stagiairs na hun stage/LAP bij de gemeente in dienst gekomen.  Ook waren er in 2025 meer teams die stagiairs begeleiden ten opzichte van voorgaande jaren. Bovendien hebben wij als gemeente zelf actief meer stagevacatures uitgezet in plaats van voornamelijk te reageren op binnenkomende stageverzoeken. Naast stageplekken bieden wij ook een Vlaardings traineeship aan. In 2025 zijn zes van de totaal acht trainees na het succesvol voltooien van hun traineeship bij ons in dienst gekomen.

Externe inhuur
Het afgelopen jaar bestond de organisatie in aantallen personen voor 30,5% uit externe inzet. In 2025 heeft de rekenkamer onderzoek gedaan naar externe inhuur in Vlaardingen. Hieruit bleek dat de externe inhuur sinds 2021 sterk is toegenomen. Wij waren blij te zien dat de aanbevelingen die de rekenkamer deed in lijn zijn met de in 2025 ingezette beweging. We zijn in de organisatie aan de slag gegaan om grip op inhuur en grip op de begroting (formatie) te krijgen. Hiervoor zijn tijdelijke beleidsregels rondom externe inhuur in september 2025 vastgesteld. Dit vooruitlopend op het beleid voor externe inhuur en het beleid voor werving & selectie, waarmee interne mobiliteit wordt bevorderd en meer interne doorstroom en andere vormen van personele inzet worden gestimuleerd. Ook is er een streefpercentage van maximaal 20% externe inhuur op organisatieniveau vastgelegd. In 2025 is ook de opdracht voor de capaciteitendesk vastgesteld. De capaciteitendesk heeft onder andere als doelstelling om inzicht te creëren in onze personeelscapaciteit (kwaliteit, kwantiteit en beschikbaarheid), volledige compliance met wet- en regelgeving, reduceren van personele kosten door inhuur terug te brengen naar een marktconform niveau (20%), de flexibele schil binnen de afgesproken begrotingsruimte te benutten en bij te dragen aan de ontwikkeling en uitvoering van strategische personeelsplanning. Voor een ambitieuze gemeente als Vlaardingen blijft de inzet van tijdelijke externe expertise onmisbaar. Om onze doelstellingen te realiseren en in hoog tempo resultaten voor de stad te boeken, is het noodzakelijk dat we onze organisatie matchen aan onze ambities. De aandacht ligt de komende periode erop om te zorgen dat we dit op een verantwoorde en duurzame manier doen, waardoor we grip krijgen op de externe inhuur.

Verbinden
Als organisatie investeren we in en ontwikkelen we onze huidige medewerkers, onder andere via een talent-motivatie-analyse (TMA). Ook in 2025 hebben medewerkers volop gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Jaarlijks zijn er 50 testen beschikbaar en deze zijn allemaal benut. Medewerkers kunnen zowel op individuele als teambasis onderzoek doen naar hun talenten, competenties en drijfveren. Met deze informatie in de hand onderzoeken we vervolgens hoe we de talenten van onze medewerkers optimaal kunnen inzetten voor Vlaardingen.

Inzetbaarheid
Sinds 2025 kijken we op het gebied van verzuim vooral naar wat er (wel) is en kan. We stimuleren medewerkers om meer eigenaarschap te nemen bij verminderde inzetbaarheid en om zelf aan te geven wat kan wel. Ook hebben we geïnvesteerd in het begeleiden van managers in hun nieuwe rol bij verminderde inzetbaarheid van medewerkers. Met name door te investeren in gezamenlijke regie hierop. Helaas zien we dat in 2025 het Vlaardingse gemiddelde verzuimpercentage naar 7,38% is gestegen van 6,7% in 2024. Vergelijkbare gemeenten hadden in 2024 een gemiddeld verzuimpercentage van 6,2% (cijfers 2025 nog niet bekend). De stijging van het percentage ziekverzuim ligt in lijn met de trend dat gemeenten structureel een hoger verzuim hebben dat boven het landelijk gemiddelde ligt en boven andere organisaties in het openbaar bestuur (A&O gemeentefonds). Het Vlaardingse verzuimpercentage maakt dat met name langdurig verzuim en werkdruk aandacht vragen. Binnen Vlaardingen is zichtbaar dat, net als bij andere gemeenten, krapte op de arbeidsmarkt en de hoeveelheid aan werkzaamheden kan leiden tot verhoogde werkdruk en daarmee een groter risico op uitval. Tegelijkertijd maakt de beperkte vervangbaarheid van functies dat verzuim een versterkend effect heeft op de werkdruk van achterblijvende medewerkers.

Aanbesteding
In 2025 hebben we ervoor gekozen geen aanbesteding te doen voor een nieuw HRM-systeem. De noodzaak was hiervoor niet aanwezig. In plaats daarvan hebben we geïnvesteerd in het slimmer benutten van de aanwezige functionaliteiten in het bestaande systeem. Binnen deze functionaliteiten hebben we stappen gezet in het efficiënter inrichten en digitaliseren van HR-processen, zodat we slimmer kunnen (samen)werken.

Vanwege het aflopen van het contract met onze broker in 2026 hebben we in 2025 onderzocht op welke wijze wij onze inhuur willen inkopen. De keuze is gemaakt om wederom met een broker te werken. Een broker ontzorgt ons en helpt om het inhuurproces te professionaliseren, risico’s te beperken en de kosten inzichtelijk te maken. In 2025 is er een aanbestedingstraject gestart om per maart 2026 met een (nieuwe) broker te kunnen gaan werken. Ter voorbereiding hierop is het inhuurproces opnieuw bekeken en beschreven. Hierbij is er actief een link gelegd met het initiatief om met een capaciteitendesk te gaan werken waarbij team HRM een regierol krijgt, zodat we meer grip krijgen op onze inhuur. Een van de randvoorwaarden bij deze aanbesteding was het nog strakker vastleggen van dossiers van inhuurtrajecten en het centraal opslaan van informatie.

Loonkosten
In 2025 was er € 59.428.123,- beschikbaar voor loonkosten en inhuur. Uitgesplitst in € 55.978.942,-  voor vaste werknemers en € 3.449.181,- voor inhuur. Zoals in programma 1 taakveld 0. 4 overhead is aangegeven en toegelicht was er in 2025 sprake van een overschrijding van € 3,05 miljoen. Verdere (inhuur)cijfers vindt u bij de tabel verplichte indicatoren in programma 1.

Cao-gemeenten 2025
De Cao gemeenten 2025 is op 1 april 2025 in werking getreden en loopt tot en met 31 maart 2027. Er is een doorrekening gemaakt van de structurele financiële effecten en deze zijn verwerkt in de begroting 2026, waaronder de salarisaanpassingen en de ophoging van de thuiswerkvergoeding van €2,15 naar €2,40 per dag. Verplichtingen die voortvloeien uit de Cao zijn direct meegenomen in de actualisatie van het personeelshandboek. Zoals de mogelijkheid voor (jonge) ambtenaren om hun studieschuld bij DUO af te lossen via het IKB (individueel keuzebudget).

CO2-voetdruk reisbewegingen medewerkers
Vanaf 1 juli 2024 zijn werkgevers in Nederland met 100 of meer werknemers wettelijk verplicht om de CO2-uitstoot van de zakelijke ritten en het woon-werkverkeer van hun medewerkers te registreren en te rapporteren. De gemeente heeft in 2025 aan deze taak voldaan. Deze maatregel komt voort uit het Klimaatakkoord en is gericht op het in kaart brengen en verminderen van de klimaatimpact van mobiliteit.

De ambities en uitdagingen voor de komende jaren zijn groot en daar hoort een stevige organisatie op sterkte bij die deze ambities kan realiseren. Dankzij de motie werk maken van werk (ingediend bij de Voorjaarsnota 2023) hebben we incidenteel één miljoen euro te besteden in het vinden en verbinden van medewerkers verspreid over 2024, 2025 en 2026. In 2025 hebben we met name geïnvesteerd in het vinden van medewerkers door bijvoorbeeld de inzet van een extra recruiter en een stagecoördinator. Bij het kopje ‘vinden’ is hierboven te lezen wat dit opgeleverd heeft.

In 2025 is het nieuwe vastgoedbeleid door de raad vastgesteld  Dit beleid heeft een sterke relatie met het in ontwikkeling zijn maatschappelijk voorzieningenbeleid. Voor de gemeentelijke vastgoedportefeuille heeft dit de consequentie dat huurcontracten op natuurlijke momenten  worden herzien en dat de huurprijzen daarbij minstens kostprijsdekkend of marktconform worden.

In overleg met de leverancier van het geautomatiseerde erfpachtsysteem (HTA) is in 2025  een aantal maatregelen getroffen om dit systeem aan te laten sluiten bij ERPx ter bevordering van de efficiëntie van het proces. Tevens zijn alle erfpachtprocessen opnieuw gedefinieerd en in het zaaksysteem opgenomen. 

Het invoeren van procesgericht werken is één van de speerpunten in het organisatieplan Vlaardingen Voortvarend. Het is het fundament voor goede en voorspelbare dienstverlening en de verbetering daarvan.

In 2025 is de procesorganisatie verder op sterkte gebracht door het aanstellen van een tweede procesadviseur en het opleiden van 5 nieuwe procesondersteuners. De procesondersteuners en de procesadviseurs helpen de teams bij het in kaart brengen en continu verbeteren van de werkprocessen, zowel binnen de teams als in team overstijgende processen.

Hierbij hanteren we een mechanisme voor het inventariseren, prioriteren en selecteren van proces- (verbeter-) vraagstukken, in samenspraak met de managers.

Op het vlak van kortcyclisch, procesmatig werken en continu verbeteren binnen teams zijn goede eerste stappen gezet door diverse teams, bijvoorbeeld door Openbare Orde & Veiligheid, Bestuurssecretariaat en Control & Informatiebeveiliging.

Organisatiebrede ontwikkeling van deze manier van werken, met hulp van de procesorganisatie, blijft de komende 2 jaar een belangrijk aandachtspunt.

Verder zijn alle processen die werden ondersteund door Verseon, met een enkele uitzondering, geborgd in het nieuwe zaaksysteem.

In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet in het verder professionaliseren van programmatisch en projectmatig werken binnen de organisatie. De basis voor portfoliomanagement is gelegd, onder meer door het ontwikkelen van hulpmiddelen, het verzorgen van trainingen en het opstellen van een ontwikkelplan voor verdere professionalisering. Ook de werkwijze voor programmatisch werken is uitgewerkt en ondersteund met procesbeschrijvingen, een handboek en bijbehorende formats. Door middel van trainingen, intervisie en begeleiding is het leren en ontwikkelen in de praktijk versterkt.

Daarnaast is het projectmatig werken verder doorontwikkeld. Het proces voor projectbeheersing is vastgelegd en voorzien van eenduidige sjablonen, zoals voor projectopdrachten en voortgangsrapportages. Alle projecten zijn ondergebracht in een uniforme digitale werkomgeving (MS Teams) en geregistreerd in ERPx, waardoor ook tijdschrijven en financiële sturing beter mogelijk zijn.

Ook op het gebied van grondbeleid en financiële beheersing zijn stappen gezet. De nieuwe nota grondbeleid is vastgesteld en sluit aan op de processen voor projectbeheersing en grondexploitatie. Met de implementatie van het systeem Total Link is de administratie van grondexploitaties geprofessionaliseerd. In 2026 wordt dit systeem gekoppeld aan ERPx, zodat er integraal inzicht ontstaat in geldstromen en boekwaarden.

Tot slot is gewerkt aan de verdere ontwikkeling van portfoliomanagement. In 2026 wordt dit ondersteund met een systeem, waarmee organisatiebreed overzicht ontstaat van alle projecten. Dit stelt ons beter in staat om te sturen op prioriteiten, capaciteit en budget, in samenhang met het portfolio op het gebied van informatievoorziening (de I-portfolio).

2025 heeft vooral in het teken gestaan van de implementatie van het nieuwe financiële systeem ERPx. Inkoop heeft veel tijd gestoken in de inrichting van het proces van bestellen tot betalen. Zo heeft er een uitgebreide inventarisatie plaatsgevonden van de meerjarige inkoopcontracten én de inkoopcontracten met een waarde van meer dan € 40.000 en zijn deze inkoopcontracten voorzien van alle relevante data ten behoeve van de migratie naar ERPx. Daarnaast is de werkwijze rond het registreren van bestelaanvragen en het uitvoeren van inkoop technische toetsen gedetailleerd uitgewerkt en uitvoerig getest in aanloop naar de livegang op 1 januari 2026.

Als gevolg van de grote tijdsinvestering vanuit Inkoop ten behoeve van de inrichting van ERPx in combinatie met verminderde capaciteit als gevolg van ziekte en vacatures en een enorme toename van het aantal aanbestedingen hebben we in 2025 minder tijd kunnen besteden aan professionalisering van de inkoopfunctie en het verder vormgeven van duurzaamheidsaspecten. Dit zal in 2026 verder worden opgepakt. In het kader van maatschappelijk verantwoord inkopen is begin 2025 een kick-off bijeenkomst georganiseerd op het gebied van SROI en zijn er in de loop van het jaar enkele (regionale) vervolgbijeenkomsten geweest om dit onderwerp aan te scherpen. Daarnaast is er uitvoering gegeven aan het organiseren van inkoop- en contractmanagementtrainingen binnen de organisatie.

Control
In 2025 is de rechtmatigheidsverantwoording over 2024 opgesteld en verantwoord in de jaarrekening 2024. De Governance Risk Compliance (GRC)tool is ingericht ter borging van de kwaliteit van de controles en ter ondersteuning van het Three Lines model. In het controleplan 2025 zijn de financiële processen opgenomen die binnen de reikwijdte van de interne controles vallen. Op basis van risicoanalyses zijn de individuele controle- aanpakken bepaald, die bestaan uit systeem- en gegevensgerichte controles. De vastlegging van de controles zijn vastgelegd in GRC-tool die ter onderbouwing dienen van de  rechtmatigheidsverantwoording en ter ondersteuning van de accountantscontrole.

Audit
Op basis van de verordening 213a is het college verplicht  periodiek onderzoeken te doen naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door het college gevoerde beleid. In 2025 zijn de aanbevelingen uit 2024 en 2023 opgevolgd. Het onderwerp voor het 213a onderzoek is voor 2025/2026 risicomanagement. 

Risicomanagement
De opdracht voor een evaluatie van de nota risicomanagement is onderdeel van het 213a onderzoek. De uitkomsten hiervan zijn in het volgend kalenderjaar bekend.  Voor de risico-inventarisatie verwijzen we naar de paragraaf weerstandsvermogen. 

De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium.

Begrotingscriterium
De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financiële handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Dit wordt formeel als volgt omschreven:

“Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten (exploitatie), alsmede de balansposten (investeringen), dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag alsmede het begrotingsjaar van belang zijn.”

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dienen de afwijkingen in de jaarrekening herkenbaar te worden opgenomen en van een toelichting te worden voorzien. Als blijkt dat de gerealiseerde uitgaven op programmaniveau hoger zijn dan geautoriseerd en de onder- of overschrijdingen van baten niet tijdig zijn gemeld is er sprake van begrotingsonrechtmatigheid. In de Financiële verordening is vastgelegd welke typen begrotingsoverschrijdingen door de raad als acceptabel worden gekwalificeerd.

De verschillen tussen de geautoriseerde lasten en de gerealiseerde lasten worden hieronder per programma weergegeven (lasten x €1.000)

Begrotingsonrechtmatigheid

1a  Overschrijding  lasten programma's 

Toelichting overschrijding acceptabel

Programma 1  Bestuur, Dienstverlening en Participatie. 
Een begrotingsonrechtmatigheid van € 0,4  miljoen hogere kosten van ingehuurd personeel  wordt gedekt uit inkomsten o.a. WAZO-gelden vanuit de UWV. 

reactie
In de voortgangsrapportage zal bewuster ingezet moeten worden om de lasten waar compensatie is uit niet geraamde inkomsten ook  mee te nemen in de aanpassingen van de ramingen. 

Programma 8 Sociaal Domein
De businesscase  Oekraïne  is een sluitende  business case.  De  hogere lasten worden gecompenseerd met een specifieke uitkering € 6,3 mln. 

reactie
In de voortgangsrapportage zal bewuster ingezet moeten worden om de lasten waar compensatie is uit specifieke uitkering om deze mee te nemen in de aanpassingen van de ramingen. 

Programma  Sport  en Recreatie 

De overschrijding  van de lasten op sport worden voor 0,5 miljoen  gecompenseerd uit  extra inkomsten en een  resterend bedrag van 0,1 miljoen is sprake van het niet eerder kunnen melden (totaal 0,6 miljoen).

reactie
In de voortgangsrapportage zal bewuster ingezet moeten worden om de lasten waar compensatie is uit specifieke uitkering om deze mee te nemen in de aanpassingen van de ramingen. 

Toelichting overschrijding onacceptabel

Programma 1 Bestuur, Dienstverlening en Participatie
In 2025 is een begrotingsonrechtmatigheid ontstaan door hogere kosten van ingehuurd personeel (€ 2,9 mln), aanschaf van een nieuwe financieel IT-systeem ERPx (€ 0,5 mln) en modernisering van het applicatielandschap binnen de IT-omgeving (€ 0,3 mln). Met  deze hogere kosten wordt  een onderbenutting van lasten (€ 0,2 mln) verrekend.  Een bedrag van  € 3,5  mln  is  onrechtmatig en passen niet binnen het beleid. 

reactie
Er is reeds besloten  om een capaciteitendesk gekoppeld aan een P-monitor in te richten. Deze zal in 2026 in werking zijn.   

Programma  Sport en Recreatie.

In 2025  is een begrotingsonrechtmatigheid ontstaan door hogere  kosten sportaccommodaties   € 0,6 mln. 

reactie

In samenwerking met  vastgoed  wordt  de  uitvoering en beheersing van onderhoud gebouwen, en met name sportaccommodaties  verbeterd.  

1b Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

Toelichting overschrijding  

n.v.t. 

2. Ongeautoriseerde mutaties reserves  

Toelichting overschrijding acceptabel

In 2025 heeft een reserve-mutatie plaatsgevonden die toeziet op de resterende werkzaamheden van de afgesloten grondexploitatie Holy Zuid-Oost. Het betreft een reserve-dotatie van € 4,5 mln. De reserve-dotatie is niet in 2025 voorgelegd aan de Raad en de Raad is daarmee niet tijdig geïnformeerd. Dit maakt dat de reserve-mutatie onrechtmatig is.   In 2026 wordt de Raad wél geïnformeerd over de reserve-dotatie middels een separate Raadsmemo en daarmee acceptabel.

reactie :   

Vanaf 2026 zal de Raad apart en tijdig geïnformeerd moeten worden over reserve-mutaties die niet zijn opgenomen in de geautoriseerde begroting voor het betreffende jaar. De Raad dient geïnformeerd te worden in het jaar waarin de reserve-mutatie wordt verwerkt.

Niet acceptabele afwijkingen (onrechtmatigheden) bij baten anders dan begroot
Geen.

Voorwaardencriterium 
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern.

Met onze interne controles sluiten we aan bij de vastgestelde  verordening door de raad, . In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. De controles zijn uitgevoerd op de processen personeel, inkoop en aanbesteding, subsidieverstrekkingen, subsidieontvangsten en overige geldoverdrachten (verbonden partijen) en misbruik en oneigenlijk gebruik. Rechtmatigheidsfouten moeten in de verantwoording opgenomen en toegelicht worden indien zij boven het door de raad vastgestelde verantwoordingspercentage   uitkomen. Wij hanteren de rapporteringstolerantie dit is vastgelegd in de verordening en gelijk is aan de rapporteringsgrens van de accountant.  

Aanbestedingsrechtmatigheid
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012. In de Gids Proportionaliteit (flankerend beleid bij de aanbestedingswet 2012) zijn de voorschriften uitgewerkt over de eisen, voorwaarden en criteria die aan inschrijvers en inschrijvingen worden gesteld. Een aanbestedende dienst dient de voorschriften toe te passen of een bewuste afwijking daarvan in de aanbestedingsstukken te motiveren. Het ten onrechte niet toepassen van de Aanbestedingswet 2012 met betrekking tot deze Europese aanbestedingsnormbedragen bij een aanbesteding van opdrachten, leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout. Het niet naleven van de overige normbedragen uit de Gids Proportionaliteit leidt niet tot financiële rechtmatigheidsfouten voor zover het college afwijking hiervan adequaat heeft gemotiveerd en gedocumenteerd.

Programma Sociaal Domein
Betreft een opdracht van in totaal € 1.358.000,- die sinds november 2023 bestaat en doorloopt tot en met april 2025. Er was sprake van een acute situatie eind 2023 waarbij voor een tijdelijke oplossing is gezocht, voor beveiliging van opvang. Echter heeft de tijdelijke situatie voortgeduurd tot april 2025; hierdoor zijn grenswaarden overschreden en is er geen sprake meer van noodsituatie.   De aanvulling op de eerder benoemde contractwaarde van € 800.00 is  geen acceptabele afwijking op het  voorwaardencriterium. 

Programma Sociaal domein
De begeleiding Oekraïense Ontheemden is aanbesteed,  echter de uitgaven liggen boven maximum raamcontract die afloopt eind 2025.  Het betreft een bedrag van € 700.000 overschrijding contractwaarde en doorloop tot de nieuwe aanbesteding  medio  2026.  De vertraging  is ontstaan door  de onduidelijkheid van  de go/ no go  op  de voortzetting van Mrija en  de daarbij samenhangende financiering.   Er zijn voldoende middelen beschikbaar (zie toelichting begrotingsrechtmatigheid).

Programma Bestuur, Dienstverlening en Participatie
Drie  ICT-overeenkomsten zijn onrechtmatig waarvan één overeenkomst € 0.5 mln. niet kan worden aangetoond wanneer deze zijn oorsprong heeft en daarom niet kan worden aangetoond dat deze rechtmatig is. Een andere (€ 0.2 mln.) is onrechtmatig omdat deze niet tijdig conform de richtlijnen Europees is aanbesteedt.

Programma Wonen 
Het contract op voorbereiding hoogwateroplossing is aanbesteed, echter de contractwaarde is overschreden  met  € 0,4 mln. 

De totale onrechtmatigheid van aanbestedingen komt daarmee op € 2,6 miljoen.

reactie
Voor het onderwerp inkopen en aanbesteden zijn reeds verbeteringen in gang gezet waaronder de inventarisatie van de contracten van de 90 grootste leveranciers. Inzicht in de grootste contracten levert een bijdrage aan het grip hebben en houden op rechtmatige uitgaven. Daarnaast wil team inkoop en contractbeheer graag samen met de accountant en control optrekken om het bewustzijn voor proces van de aanbesteding  en de belang  van vastlegging van contract- en aanbestedingsgegevens in de organisatie te vergroten. Daarnaast  zal  het nieuwe  systeem (ERPX)  bijdragen in de beheersing van de contracten.  

Fouten of onzekerheden bij verstrekte subsidies
Wij hebben vanuit het oogpunt van efficiency (de gemeente verstrekt op jaarbasis grote aantallen subsidies) gekozen voor een steekproefsgewijze controle aanpak. Dit leidt ertoe dat wanneer gevonden fouten in de steekproef niet “geïsoleerd” kunnen worden (dat wil zeggen: aantoonbaar dermate uniek dat zij op zichzelf staan en niet representatief te achten zijn voor de gehele populatie), deze geëxtrapoleerd moeten worden over (het relevante gedeelte van) de restpopulatie.

De totale subsidielast in de jaarrekening 2025 bedraagt circa € 38 miljoen.  Er zijn geen  bevindingen geconstateerd.

Fouten of onzekerheden bij ontvangen subsidies (SiSa verantwoording)
In de kadernota rechtmatigheid van de Commissie BBV is aangegeven dat SiSa onderdeel is van de rechtmatigheidsverantwoording. Fouten en onduidelijkheden met betrekking tot specifieke uitkeringen (SiSa) dienen derhalve te worden betrokken bij de rechtmatigheids-verantwoording. Dit komt voort uit de opvatting dat de specifieke uitkeringen een regulier onderdeel vormen van de baten, lasten en balansmutaties. Bij de rechtmatigheidscontroles die de gemeente uitvoert, moeten deze baten, lasten en balansmutaties eveneens worden betrokken. Meer specifiek: deze vormen regulier onderdeel uit van de (intern) te controleren baten, lasten en balansmutaties in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording en mogen niet worden uitgezonderd van de massa waarop steekproeven worden uitgevoerd.

Het betekent niet dat de gemeente interne controles moet uitvoeren op het niveau van de SiSa-bijlage of individuele specifieke uitkeringen. Voor de accountant geldt deze controleplicht wél op basis van de bepaling in het BADO dat voor regelingen met een omvang vanaf € 125.000 minimaal één waarneming moet worden gedaan. Het kan hierbij voorkomen dat de accountant een onrechtmatigheid constateert, die de gemeente niet heeft geconstateerd, omdat dit niveau van interne controle niet is vereist ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording. Zolang de verantwoordingsgrens van de gemeente inclusief de door de accountant geconstateerde onrechtmatigheden in de SiSa niet wordt overschreden, leidt dit niet tot een andere rechtmatigheidsverantwoording door de gemeente.

Wanneer de geconstateerde bevindingen van de accountant ertoe leiden dat de verantwoordingsgrens wél (net) wordt overschreden, dan moet deze bevindingen wel worden meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In het geval dat gemeente niet zelf maar de externe accountant de onrechtmatigheid heeft geconstateerd, wordt dit in geval van overeenstemming meegenomen in de verantwoording.

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
In 2025 is gestart  met het opstellen van  M&O-beleid en is  in 2026  ter besluitvorming aan het college  wordt voorgelegd.   Auditcommissie wordt hierover geïnformeerd.  Er zijn  in 2026 geen signalen van M&O.

Inrichting van de fraudebeheersing 
Het risico op fraude en corruptie is een risico waar iedere organisatie mee te maken kan krijgen. Fraude is een opzettelijk handelen of nalaten waarbij misleiding wordt gebruikt om een wederrechtelijk voordeel te behalen. Corruptie is misbruik maken van toevertrouwde macht voor persoonlijk gewin . Bij corruptie gaat het om handelingen die verband houden met het doen van een gift of een belofte om de ander te verleiden, in strijd met zijn plicht, iets te doen of na te laten.)

Gemeente Vlaardingen beschikt over een integriteitsbeleid (waaronder fraude) waarbij is geconcludeerd dat het beleid voldoet aan de wettelijke verplichtingen en er een goed
fundament ligt. Naast maatregelen om integriteitsschendingen te voorkomen heeft de gemeente ook maatregelen getroffen om fraude te ontdekken.

De frauderisicoanalyse wordt jaarlijks uitgevoerd en is een vast onderdeel binnen de Planning & Control cyclus van de gemeente. Door de frauderisicoanalyse jaarlijks uit te voeren en onderzoek te verrichten (onderdeel van de verbijzonderde controle),  houdt de gemeente een actueel inzicht in haar risico’s. Het thema fraude staat centraal op de agenda en wordt steeds meer specifiek aandacht aan besteed.     

Op basis van de bevindingen  zijn verbeteracties  benoemd. Deze  gaan zorgen voor betere beheersing. Vanaf 2025 zijn deze  ook onderdeel van de monitor verbeteracties op basis van diverse audits. 

Op basis van uitgevoerde frauderisicoanalyse zijn in 2025 geen gevallen van fraude bekend.

De monitor verbeteracties is dynamisch:  er worden onderwerpen toegevoegd gedurende het jaar en afgerond.  Via de voortgangsrapportages en  verantwoordingen  kan  de gemeenteraad toezicht houden.  In deze jaarrekening is een bijlage opgenomen met  de opvolging van de aanbevelingen van :

1.  De rekenkameronderzoeken
   1. BOR
   2. Jeugdhulp MVS-model
   3. Subsidiebeleid
   4. Toezicht en Handhaving 
   5. Afvalbeleid
   6. Inburgering 
   7. Participatie 
   8. Wonen 
   9. Quick Scan Inhuur derden 
   10. Toegankelijkheid stemlocaties 
2. De boardletter en accountantsrapportage van de accountant 
3. 213a onderzoeken
   1. Investeringen
   2. Klachtenafhandeling 

In de bijlage bij de jaarstukken vindt u een totaaloverzicht in de monitor verbeteracties. 

De uitvoering van het grondbeleid vindt plaats op basis van de Nota Grondbeleid. In 2025 hebben wij de Nota geactualiseerd en is deze op 26 februari 2026 definitief vastgesteld door de raad. Grondbeleid is een gemeentelijk instrument in de ruimtelijke ordening waarmee de gemeente gewenste ontwikkelingen kan bevorderen en ongewenste ontwikkelingen kan beperken. Het kan hierbij gaan om ontwikkelingen met betrekking tot volkshuisvesting (waaronder woningdifferentiatie), economie (groei werkgelegenheid, ontwikkeling van bedrijventerreinen) en natuur en milieu (duurzame natuurontwikkelingen en herstructurering van stedelijk gebied).

In het MPG 2026 hebben we gestreefd naar meer inzicht krijgen in de grondexploitaties en facilitaire (bouw)projecten waar de gemeente Vlaardingen aan (mee)werkt. Om dit te bereiken worden er periodiek overleggen gevoerd om de voortgang en ontwikkelingen binnen lopende projecten bij te houden. Deze overleggen zijn tevens integraal voor een tijdige beheersing van de financiële administratie. Daardoor hebben we stappen gezet in het beter in controle komen. Natuurlijk blijven we onszelf verbeteren. We streven ernaar om bij het volgende MPG verdere stappen te zetten op het gebied van inzicht en controles van de projecten.

In het algemeen onderscheidt men twee vormen van grondbeleid, te weten: actief grondbeleid en faciliterend grondbeleid. Het staat iedere gemeente vrij om een keuze te maken in de te hanteren vorm van grondbeleid. De gemeenteraad heeft op 26 februari 2026 de Nota Grondbeleid 2026-2030 vastgesteld. Vanuit de Nota werken we vanuit ontwikkelscenario's richting een actief of faciliterend grondbeleid.

Voor de grond die door de gemeente wordt uitgegeven geldt als uitgangspunt een marktconforme grondprijs. De berekening daarvan gebeurt op basis van relevante marktprijzen voor het betreffende type vastgoedobject.

Voordat daadwerkelijk tot koop of verkoop wordt overgegaan, vindt er een onafhankelijke taxatie plaats om de marktconformiteit van de berekende grondwaarde te toetsen en ongeoorloofde staatsteun te voorkomen.  

1. Grondexploitaties 
   Grondexploitaties betreffen meerjarige toekomstberekeningen. Daardoor kunnen de financiële resultaten door vele, externe en interne, factoren in de loop der jaren veranderen. Grondexploitaties hebben tot doel om bouwrijpe gronden die door de gemeente zijn ontwikkeld uit te geven. 
   Marktomstandigheden en langdurige ruimtelijke procedures kunnen aanleiding zijn tot (grote) afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen. Elke grondexploitatie wordt door de gemeenteraad vastgesteld. Elk jaar wordt de raad geïnformeerd over de (grond)exploitaties, via het Meerjaren Programma Grondzaken (MPG). Hierin wordt de stand van zaken en de verschillen t.o.v. voorgaande perioden en de voorziene of verwachte ontwikkelingen, zoals de risico-ontwikkeling, weergegeven. Het MPG is gekoppeld aan de jaarrekening en betreft een actualisering van alle resultaten. De resultaten worden direct meegenomen in de betreffende jaarrekening. Tevens vormt het MPG de basis voor de (meerjaren)begroting. In het onderdeel ‘stand van zaken grond- en bouwexploitaties’ is per grondexploitatie een stand van zaken weergegeven en een (financiële) doorkijk gegeven naar de komende jaren. Het MPG wordt door de gemeenteraad vastgesteld.
   
   

2. Erfpachtexploitaties 

   Vlaardingen heeft van oudsher een omvangrijke erfpachtportefeuille. Al deze erfpachten tezamen vormen de erfpachtexploitatie. Het beleid rond de erfpachtexploitatie is neergelegd in de Nota Erfpacht. Ter uitvoering van de Nota Grondbeleid is in oktober 2022 de Nota Erfpacht 2022 vastgesteld door het college. 
   Het erfpachtbeleid ziet met name op de volgende aspecten:
   a.    nieuwe uitgiften in erfpacht van tot ontwikkeling te brengen bouwgrond, 
   b.    de verkoop van de bloot-eigendom van reeds in erfpacht uitgegeven gronden en 
   c.    het omzetten van tijdelijke erfpachtrechten in eeuwigdurende erfpachten (heruitgifte).

   De basis voor het afwikkelen van erfpachttransacties is een onafhankelijke taxatie van de grondwaarde, waarop in de onder b en c vermelde transacties een depreciatie wordt toegepast, die afhankelijk is van de looptijd van de erfpacht. In de Nota Erfpacht 2022 zijn ook de spelregels vastgelegd voor onder meer het bepalen van de jaarlijkse erfpachtcanon, het herzien of indexeren van de canon, het tijdvak waarvoor de getaxeerde grondwaarde als basis voor de canonberekening geldt, welke rol erfpacht op herontwikkelingslocaties en in herstructureringsgebieden speelt en hoe wordt omgegaan met corporatiebezit op erfpacht.
   Met ingang van 1 april 2023 is het nieuwe erfpachtbeleid in werking getreden. 

   Ten tijde van de vaststelling van de Nota Erfpacht 2022 waren met name de aspecten erfpacht op herontwikkelingslocaties en corporatiebezit op erfpacht nog niet volledig uitgekristalliseerd. Ook waren er nog geen nieuwe algemene erfpacht- en omzettingsvoorwaarden. In december 2023 is de Nota Erfpacht aangepast op deze punten en heeft het college de Algemene Erfpachtvoorwaarden Vlaardingen 2023 (AEV 2023) en de Algemene Omzettingsvoorwaarden Vlaardingen 2023 (AOVV 2023) vastgesteld. De algemene voorwaarden en de wijzigingen/aanvullingen op de Nota Erfpacht 2022 zijn per 1 januari 2024 in werking getreden.
   In de erfpachtexploitatie moeten de kosten van de erfpachtportefeuille worden goedgemaakt door de canonopbrengsten. Door de periodieke canonherzieningen van de oudere erfpachten is het kostendekkend maken van de erfpachtexploitatie steeds moeilijker geworden. Veel van deze oudere erfpachten zijn inmiddels omgezet in volle eigendom of in een nieuwe eeuwigdurende erfpacht. Als onderdeel van het Herstelplan zijn de in de Nota Erfpacht 2022 neergelegde voorstellen er tevens op gericht erfpacht beter te laten renderen.
   Voor 2023 en 2024 is dat het geval, mede door het grote aantal erfpachters dat als gevolg van de overgangsregeling van de Nota Erfpacht 2022 gebruik heeft gemaakt van een aanbieding op basis van het oude erfpachtbeleid. Verzoeken om een erfpachttransactie die na 1 april 2023 zijn en worden gedaan, worden op basis van het nieuwe beleid afgewikkeld. Daaruit zal blijken in welke mate de nieuwe rekenregels het rendement van het product erfpacht verhogen.

Op basis van een grondbrief worden de grondexploitaties aan het begin van ieder jaar geactualiseerd. Met de uitgangspunten uit deze grondbrief worden de daadwerkelijke inkomsten en uitgaven verdisconteerd in die zin dat daarbij de parameters worden gebruikt zoals weergegeven. Dit geactualiseerd beeld van de eindwaarden van de grondexploitaties wordt via het MPG aan de raad voorgelegd. De grondexploitaties worden hierbij niet opnieuw vastgesteld.

Zodra er besluiten zijn genomen over (wezenlijke) wijzigingen in het plan, programma of planning en/of een (wezenlijke) verandering van het resultaat, is dit aanleiding om een herziene grondexploitatie voor te leggen aan de raad. Herzieningen kunnen het gehele jaar door plaatsvinden. 

De regels ten aanzien van winstneming op grondexploitaties zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Winst moet worden genomen naar rato van de voortgang van een project. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Als de prognose van het eindresultaat van een grondexploitatie negatief is, wordt direct bij vaststelling van de (herziene) grondexploitatie, een voorziening getroffen ter dekking van dit negatieve resultaat.  Inflatie kan tot fluctuaties leiden in het eindresultaat.  Deze effecten zullen in het MPG gerapporteerd worden.

Voor onderbouwing hiervan wordt verwezen naar paragraaf Wonen.

Elk jaar wordt gewerkt aan een overzicht van alle projecten waarop kostenverhaal van toepassing is.

Het kostenverhaal voornamelijk bij anterieure overeenkomsten wordt bepaald met behulp van de plankostenscan, een rekenmodel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkeld voor de berekening van de plankosten bij exploitatieplannen. Dit rekenmodel is ook goed bruikbaar om de gemeentelijke plankosten van de plannen in beeld te brengen die door derden worden uitgevoerd (particuliere grondexploitatie). Belangrijk uitgangspunt van deze systematiek is de principeverdeling tussen de kosten die bij de ontwikkelende partij en bij de gemeente thuishoren. Deze verdeling is gebaseerd op het feit dat de gemeente faciliterend, begeleidend en toetsend is en de ontwikkelaar bijvoorbeeld het stedenbouwkundig plan, de ruimtelijke onderbouwing en het buitenruimteplan opstelt.

In het derde kwartaal van 2023 stelde het college een Nota Kostenverhaal vast als uitvoeringsnota van de nieuwe Nota Grondbeleid. Naar verwachting zal deze nota in 2027 worden herzien. Hierbij wordt naast het verhalen van plankosten ook aandacht besteed aan het verhalen van kosten voor bovenwijkse voorzieningen, bijdrage in ruimtelijke ontwikkeling en bovenplanse kosten (verevening) op initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen. Deze kosten worden per project bepaald en betrokken in anterieure overeenkomsten. 

Onderzoek heeft geleid tot de conclusie dat de resultaten van de grondexploitaties op dit moment niet leiden tot Vpb-plicht. Jaarlijks bij het MPG wordt opnieuw getoetst of de gemeente wel of niet valt onder de Vpb-plicht.

Vanaf 2016 wordt voorgeschreven dat de toe te rekenen rente aan grondexploitaties de werkelijke rente moet zijn. Voor 2025 was de rente 0,5% voor de grondexploitaties overeenkomstig de voorcalculatorische rente uit de grondbrief 2026.

Fortunapark (voorheen Marathonweg Noord- en Zuidelijk deel) 
In het raadsvoorstel d.d. 19 december 2023 is besloten tot herziening van de grondexploitatie Marathonweg Noord(z) (Fortunapark) waarbij het zuidelijk deel een het noordelijk deel van de locatie Marathonweg Noord tot één plangebied zijn samengevoegd.

Na het doorlopen van Europese aanbestedingsprocedure middels de concurrentiegerichte dialoog is in februari 2023 de gebiedsontwikkeling voor de locatie Marathonweg gegund aan de combinatie Timpaan Hoofddorp B.V./Ouwehand B.V. voor hun plan Fortunapark.

Het plan Marathonweg wordt vanaf 2025 in samenwerking met de VOF ontwikkelcombinatie Marathonweg verder uitgewerkt naar een definitieve koop- realisatieovereenkomst. Een onderdeel van de uitwerking betreft o.a. de verkeerstechnische ontsluiting van het plangebied. Vervolgens kunnen de ruimtelijke procedures worden doorlopen voor het realiseren van de hier geplande woningen.

HZO Vogelbuurt (voorheen de nieuwe Vogelbuurt (Holy Zuidoost) 
Met het realiseren van de laatste woningen en het inrichten en reconstrueren van de openbare ruimte is de laatste fase van dit project ingegaan. Het totale programma komt uit op 418 woningen.

De grondexploitatie wordt in 2026 afgesloten waarbij het restant aan investeringskosten wordt opgenomen in een krediet.

AWZI (voorheen Vergulde Hand West)
De bestaande grondexploitatie VGW wordt herzien naar aanleiding van aanhoudende onzekerheden rondom de planologische en procedurele voortgang van het project Mrija binnen het exploitatiegebied. Gezien deze onzekerheden wordt het, vanuit het oogpunt van een prudent en transparant financieel beheer conform het BBV, niet langer passend geacht om beide projectonderdelen binnen één integrale grondexploitatie te administreren.

Om deze reden is besloten de oorspronkelijke grondexploitatie VGW te herstructureren en te splitsen. Het projectonderdeel met een voldoende mate van planologische en financiële zekerheid, betrekking hebbend op de ontwikkeling van de AWZI, blijft onderdeel van een grondexploitatie. Het projectonderdeel met een hogere mate van onzekerheid, zijnde de ontwikkeling van de bedrijfslocatie (Mrija), wordt voorlopig buiten de grondexploitatie geplaatst en administratief verantwoord onder de materiële vaste activa. Deze werkwijze sluit aan bij de BBV-uitgangspunten dat uitsluitend projecten met een reëel en voldoende zeker perspectief op ontwikkeling binnen een grondexploitatie worden opgenomen.

Met deze herstructurering wordt beter aangesloten bij de actuele stand van zaken van de verschillende projectonderdelen en wordt een transparante en prudente financiële verantwoording geborgd. De gronden ten behoeve van de realisatie van de nieuwe AWZI worden naar verwachting begin 2027 bouwrijp opgeleverd aan het Hoogheemraadschap van Delfland (HHD).

Zwanensingel
In het raadsvoorstel d.d. 19 december 2024 is besloten tot het openen van de grondexploitatie Zwanensingel. Het programma van de grondexploitatie omvat in totaal 150 woningen. Naar verwachting zullen deze woningen worden opgeleverd in 2029. In 2025 is er een start gemaakt aan het bouwrijp maken van de Zwanensingel.

Uit de stand van zaken bij het MPG 2026 volgt een voordelig saldo van €7.570.000 op eindwaarde (31-12-2030). 

Stationsgebied Centrum (Nieuw Sluis)
De ontwikkeling van Nieuw Sluis maakt, net als Eiland van Speyk, onderdeel uit van het Kerngebied Rivierzone. Een groot deel van het project is reeds gerealiseerd: op de Galgkade zijn 141 woningen opgeleverd. Voor de resterende deelgebieden (Spoor & Sluis en Parallelweg) ligt nog geen definitief planologisch besluit en kan het overeengekomen woningbouwprogramma met CRV nog wijzigen in aantallen en prijsklassen. Het vervolgprogramma wordt daarom pas vastgesteld zodra de stedenbouwkundige uitwerking en de contractuele afspraken met CRV zijn afgerond.

Conform de Nota Grondbeleid 2026–2030 wordt de grondexploitatie Nieuw Sluis per 31-12-2025 afgesloten. De gerealiseerde kosten en opbrengsten van het deelgebied Galgkade worden definitief verwerkt. De boekwaarde van dit gerealiseerde deel (€1.779.993) wordt afgeboekt via de verliesvoorziening Nieuw Sluis (JR2024) en de Reserve Rivierzone. Het resterende deel van de boekwaarde (€1.518.649) wordt geactiveerd onder de materiële vaste activa (MVA), in afwachting van een nieuw planologisch besluit.

Voor de verdere planuitwerking wordt een voorbereidingskrediet van € 100.000 aangevraagd. Zodra het programma, de financiële consequenties en de ruimtelijke procedures zijn uitgewerkt, wordt een nieuwe grondexploitatie Nieuw Sluis opgenomen in de integrale grondexploitatie Rivierzone en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Schiereiland (Eiland van Speyk)
Eiland van Speyk vormt eveneens een belangrijk onderdeel van het Kerngebied Rivierzone. De locatie beschikt inmiddels over een onherroepelijk bestemmingsplan, waarin een bouwprogramma van circa 540–646 woningen mogelijk is. De wijze waarop de aanvullende opbrengst wordt berekend voor het nieuwe programma van circa 576 appartementen is afgelopen jaar definitief met CRV vastgelegd.

Conform de Nota Grondbeleid 2026–2030 wordt de grondexploitatie Eiland van Speyk per 31-12-2025 afgesloten en ondergebracht in de nieuwe integrale grondexploitatie Rivierzone (prijspeil 1-1-2026). De reeds gerealiseerde kosten, opbrengsten en rentekosten worden samengevoegd tot één inbrengwaarde van € 6.563.500, die als kostenpost wordt ingebracht in de nieuwe exploitatie.

Op basis van de actualisatie richting 1-1-2026 is de netto contante waarde gestegen met €668.000 naar €1.777.000. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de toevoeging van de bijdrage Hoogwateroplossing op basis van de nieuwe contractuele afspraken.

De locaties Parallelweg 2, Touwbaankwartier en Westhavenkade worden, conform het addendum op de koop-, ontwikkel- en realisatieovereenkomst Kerngebied Rivierzone, verkocht aan de ontwikkelaar van Nieuw Sluis en Eiland van Speyk.

Zodra deze strategische gronden programmatisch en financieel voldoende zijn uitgewerkt, worden zij eveneens ingebracht in de integrale grondexploitatie Rivierzone, evenals de overige gemeentelijke eigendommen binnen de Rivierzone. Tot dat moment worden zij verantwoord onder de materiële vaste activa.

Om de beleidsdoelen van de gemeente Vlaardingen te kunnen realiseren, wordt, indien dit wenselijk wordt geacht, een belang genomen in een organisatie die aan de doelverwezenlijking kan bijdragen. De huidige wet- en regelgeving (BBV) verplicht onze gemeente om in de begroting en de jaarstukken aan te geven in welke privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties zij een bestuurlijk en/of financieel belang heeft.

Van een bestuurlijk belang is sprake als de gemeente een zetel in het bestuur van een organisatie bekleedt en/of stemrecht heeft in een vergadering van belanghebbenden. Van een financieel belang is sprake als er door de gemeente aan een organisatie financiële middelen beschikbaar zijn gesteld die verloren kunnen gaan in geval van een faillissement of als financiële problemen van een organisatie kunnen worden verhaald op de gemeente.

Inzicht in de gang van zaken bij verbonden partijen is nodig uit hoofde van bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen. Op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is een aantal financiële kengetallen weergeven per verbonden partij: de omvang van het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat.

In december 2025 heeft de raad de evaluatie van het toepassen van risicoprofielen voor gemeenschappelijke regelingen vastgesteld. De jaarlijks te actualiseren risicoprofielen worden gebruikt als toetsingskader bij de jaarrekeningen van de gemeenschappelijke regelingen en als inspiratiebron voor beïnvloeding van hun toekomstige beleidskaders. Vanaf 2026 wordt in het najaar voor, in beginsel, alle gemeenschappelijke regelingen een zgn. kaderbrief opgesteld, waarin de raad aangeeft welke prestatie-indicatoren voor de betreffende regeling zijn geformuleerd. Ook zal in het najaar 2026 een integrale beleidsnota ‘Sturing verbonden partijen’ worden opgesteld, waarin de raad vastlegt hoe de algemene sturing op alle verbonden partijen (ook de deelnemingen) voor de periode 2026-2030 wordt ingevuld. Gestreefd wordt naar vierjaarlijkse vaststelling/actualisering van deze beleidsnota.

De financiële risico’s van de vennootschappen zijn beperkt tot het aandelenbezit van de gemeente. Bij een faillissement van een vennootschap daalt de waarde van dit bezit tot nihil. De financiële risico’s van de gemeenschappelijke regelingen hebben geen beperking. Bij een faillissement worden de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel aangeslagen voor eventueel resterende schulden na verkoop van de bezittingen. Gezien de aard van de werkzaamheden van de verbonden partijen is de kans op een faillissement van zowel de vennootschappen als de gemeenschappelijke regelingen klein. Uitgesloten is het niet.

Per 2016 vallen uitsluitend door de gemeente beheerste entiteiten (verbonden partijen) ook onder de vennootschapsbelastingplicht (vpb-plicht) voor overheidsondernemingen. Dit betekent dat ze aan diverse extra fiscale verplichtingen moeten voldoen, wat mogelijk resulteert in een jaarlijkse vpb-afdracht.

In de jaarrekeningen van de verbonden partijen is opgenomen wat de stand van zaken is ten aanzien van de vpb-plicht.

Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn we verplicht om in de paragraaf verbonden partijen een overzicht van de verbonden partijen op te nemen onderverdeeld naar gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties, stichtingen en verenigingen en overige verbonden partijen. In de tabel met financiële positie verbonden partij is het eigen vermogen en het vreemd vermogen per 31-12-2025 en het gerealiseerde resultaat over 2025 opgenomen. Op de volgende pagina’s vindt u het overzicht waarin de voorgeschreven informatie is opgenomen.

In 2025 hebben we voldaan aan onze wettelijke verplichtingen in het kader van de WOO.

Sinds 1 mei 2022 is de nieuwe Wet open overheid (Woo) in werking getreden, die de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervangt. Het grote verschil tussen de Woo en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van documenten behorende tot 11 informatiecategorieën. Deze verplichting is in de afgelopen jaren en zal de komende jaren stapsgewijs worden ingevoerd. Hiervoor is een landelijke planning opgesteld die aangeeft wanneer welke categorie bij Koninklijk Besluit verplicht zal worden gesteld. De verwachting is dat de volledige implementatie van de Woo eind 2027 zal zijn afgerond.

In 2025 hebben we in de verbetering van de informatiehuishouding met onder meer de implementatie van het zaaksysteem en de uitrol van MS 365 een stevige stap voorwaarts gezet. Werkprocessen zijn verder geoptimaliseerd en zodanig ingericht dat al bij de creatie van informatie rekening gehouden wordt met de WOO-eisen en openbaarmaking op een later moment. 

Verder is in 2025 een professionele oplossing geselecteerd en geïmplementeerd voor het sneller en efficienter anonimiseren van passief of proactief openbaar te maken stukken. Ook is het fundament gelegd voor een voorziening waarmee in 2026 via een centraal publicatieplatform aan verplichte openbaarmaking in de toekomst kan worden voldaan.

Ook is in 2025 gewerkt aan de verdere bewustwording van de organisatie waar het gaat om werken voor de openbaarheid en goed informatiebeheer.