Paragrafen

Lokale heffingen zijn de inkomsten die verkregen worden op grond van publiekrechtelijke regels, voornamelijk belastingen, heffingen en retributies. De heffingen zijn gebaseerd op wettelijke bepalingen. Bij de lokale lasten maken we onderscheid tussen zuivere belastingen, heffingen en retributies:

• De zuivere belastingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen en zijn voor de uitvoering van collectieve vormen van dienstverlening, maar ook individuele vormen van dienstverlening zonder een duidelijke relatie tussen dienstverlening en belasting. In Vlaardingen onderscheidden we in 2024 de onroerende zaakbelasting (OZB), de precariobelasting en de toeristenbelasting.
• De heffingen zijn voor de dekking van de kosten voor uitvoering van publiekrechtelijke dienstverlening. Dat houdt in dat de belastingplichtige ook moet betalen als hij de dienst niet wenst. Voorbeelden van heffingen zijn afvalstoffenheffing en rioolheffing.
• De retributies zijn vergoedingen voor individuele dienstverlening van typische overheidsdiensten van publiekrechtelijke aard. Voorbeelden hiervan zijn leges voor een paspoort en rijbewijs.

Uitgangspunten van het gemeentelijk beleid 2024 waren ten aanzien van de belastingen en heffingen: gematigde belastingen en kostendekkende heffingen en retributies.

• Onroerendezaakbelasting: de OZB-opbrengsten zijn verhoogd met 7,6% conform de CPI inflatie van januari 2023, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord 2022-2026 "Groei en Bloei voor Vlaardingen".
• De tarieven van de overige gemeentelijke belastingen, heffingen en leges zijn geïndexeerd met 7,6%. De uitzondering hierop wordt gevormd door de wettelijk vastgelegde tarieven en het tarief voor de Zeehavengelden en Binnenhavengelden, waarvoor Vlaardingen meelift met Rotterdam.
• Het tarief voor het rioolrecht, gebaseerd op het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan, was € 177,58.
• Het tarief voor de afvalstoffenheffing, gebaseerd op de gewenste opbrengst in combinatie met het aantal huishoudens, was € 317,69 voor een éénpersoonshuishouden en € 406,20 voor een meerpersoonshuishouden.
• De opbrengst van de bedrijven Investeringszone (BIZ) was nihil.
• De parkeertarieven kennen een eigen regime en zijn bij afzonderlijk raadsbesluit vastgesteld.

Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de lokale lasten. De regels voor het toekennen worden bepaald door de Rijksoverheid, neergelegd in de Invorderingswet. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan de bijstandsnorm.
Gemeenten mogen hiervoor een lager inkomen hanteren. De gemeente Vlaardingen hanteert de zogenaamde 100%-norm, dat betekent dat inwoners van Vlaardingen met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Daarnaast heeft Vlaardingen met ingang van 2023 de vermogensnorm met € 2.000 verhoogd.

Voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend, mogen gemeenten zelf bepalen. In Vlaardingen kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing. Er is over 2024 voor een bedrag van € 919.000 aan kwijtschelding verleend. Naar verwachting komt hier nog circa € 95.000 over 2024 bij. Dit is iets meer dan in de begroting geraamd. De voornaamste oorzaak hiervan is de verhoging van het tarief met 7,6% en verhoging van het kwijtscheldingsbudget met enkel 1,5%. Over voorgaande jaren is echter minder kwijtschelding verleend, dan vooraf begroot, dit levert een voordeel op van circa € 98.000. Per saldo is er in 2024 een voordeel op het budget van  circa € 31.000.

Gemeentelijke belastingschulden tot en met 2020 van slachtoffers van de kinderopvangtoeslagaffaire worden kwijtgescholden op basis van een landelijke regeling. De gemeente Vlaardingen wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk. De kwijtschelding in 2024 bedraagt € 6.710.  De te ontvangen compensatie vanuit het Rijk bedraagt € 17.323, waarvan € 10.613 ziet op kwijtschelding van schulden uit voorgaande jaren.

Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in Vlaardingen betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Bij de berekening van de totale woonlasten hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

1. We gaan uit van een eigen woning, die wordt bewoond door een gezin;
2. De OZB-aanslag is gebaseerd op de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in Vlaardingen.

De ontwikkeling van de woonlasten van de afgelopen jaren ziet er als volgt uit. 

Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) geeft sinds 1997 met de ’Atlas van de lokale lasten‘ inzicht in de woonlasten per gemeente en de posities die de gemeenten ten opzichte van elkaar innemen in Nederland. Hierbij geldt dat nummer 1 de goedkoopste gemeente is en nummer 345 de duurste. In de atlas van 2024 neemt Vlaardingen de 222e plaats in op basis van de woonlasten zoals die in de tabel hierboven zijn berekend. In 2024 zat Vlaardingen € 34,00 boven de landelijke gemiddelde woonlasten.

Overigens liggen de woonlasten van 80% van alle gemeenten , waaronder Vlaardingen, heel dicht bij elkaar en rond het landelijk gemiddelde. Wat betreft de omringende gemeenten bedragen de woonlasten:

Bij de begroting 2024 is op basis van de toen bekende informatie een inschatting gemaakt van de te ramen opbrengsten en hun kostendekkendheid. De afwijkingen van de verschillende belastingen, heffingen en retributies zijn toegelicht in het programma waar de producten worden verantwoord.  Onderstaand overzicht geeft inzicht in de realisatie daarvan:

Rioolheffing
De rioolheffing is een heffing om het beheer en het onderhoud van het gemeentelijk rioolstelsel te bekostigen. Uitgangspunt bij deze heffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. De stijging van de rioolheffing is dus afhankelijk van de ontwikkeling van de kosten. Voor het beheer en onderhoud op de lange termijn is een gemeentelijk rioleringsplan opgesteld waarin onder andere de kosten zijn opgenomen die door middel van een rioolheffing moeten worden gedekt. Voor 2024 was het tarief van de rioolheffing € 177,58.

Voldoende weerstandsvermogen om risico's op te kunnen vangen is voor een gemeente absolute noodzaak. In Vlaardingen maakt risicomanagement dan ook structureel onderdeel uit van de Planning & Control-cyclus. Zo vindt op dit moment twee maal per jaar, zowel bij de begroting als bij de jaarrekening, een risico-inventarisatie en een risico-waardering plaats.

Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) beschrijft het weerstandsvermogen als volgt: “Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de weerstandscapaciteit (middelen om niet begrote kosten op te vangen) en de risico’s van mogelijk materiële financiële betekenis waar geen maatregelen voor zijn getroffen”. Dit weerstandsvermogen wordt weergegeven in een verhoudingsgetal of ratio.

Weerstandsvermogen = aanwezige weerstandscapaciteit /risico's * 100%

De gewenste weerstandscapaciteit is het geldbedrag dat idealiter aanwezig zou moeten zijn om risico’s af te dekken. De hoogte van de gewenste weerstandscapaciteit is volledig afhankelijk van de binnen de gemeente aanwezige risico's en vooral van de ingeschatte risicobedragen (per risico). Het gemeentelijk beleid streeft naar het realiseren van een weerstandsvermogen van 100% (weerstandsratio van 1,0).

De aanwezige weerstandscapaciteit bestaat uit het totaal aan middelen dat de gemeente beschikbaar heeft of op korte termijn vrij kan maken om financiële tegenvallers op te vangen. De Algemene Reserve vormt daarbij het reeds beschikbare deel. De aanwezige weerstandscapaciteit bedraagt per ultimo 2024 € 60,6 miljoen. Deze capaciteit is voor resultaatbestemming 2024. Bij de begroting 2024 was het verwachte  capaciteit 68,8 miljoen.   Mede met ook de verwacht resultaatbestemming 2024 is dit een verslechtering van de financiële positie.

De gewenste weerstandscapaciteit bestaat uit middelen die de gemeente beschikbaar zou moeten hebben of op korte termijn vrij zou moeten kunnen maken om de waargenomen risico's financieel te kunnen dekken indien deze zich voordoen in de geschatte mate (kans x impact).

Ingaande dit document wordt de weerstandberekening zelfstandig uitgevoerd. Er wordt een simulatie uitgevoerd voor het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de Monte- Carlomethode. De basis van deze simulatie is het inventariseren en het kwantificeren van de risico’s.

De totale omvang van risico’s is met ongeveer € 17 mln. toegenomen. We spreken dan over de impact van de risico’s. Daarentegen zijn de kansen over het gehele weerstandsvermogen afgenomen. Mede door beheersmaatregelen en exogene ontwikkelingen zijn voorname risico’s lager ingeschaald op kans. Hierdoor is, ondanks de verhoogde totale impact van risico’s, het benodigde weerstandsvermogen niet exponentieel meegestegen.  

Op basis van de interne analyse betreffende de risico’s moet een totale weerstandscapaciteit van € 28,6 miljoen worden aangehouden..  De interne analyse  is gebaseerd op de Monte Carlo berekening,   een statistische berekening die rekening houdt met omvang, kans en kansverdeling  voor het bepalen van de weerstandscapaciteit. Ten opzichte van het verwachte risico bij de begroting zijn de risico’s met ongeveer € 17 miljoen gestegen. Tegen de omvang van de weerstandscapaciteit per ultimo 2024 van € 60,6 miljoen levert dit een weerstandsratio op van:

Weerstandsratio = € 60,6 miljoen / € 28,6 miljoen = 2,1

De beleidsdoelstelling van de gemeente om een weerstandsratio van minimaal 1,0   aan te houden is hiermee gehaald. 

De activiteiten van de gemeente Vlaardingen gaan over een breed scala aan beleidsterreinen. Dit betekent dat onze gemeente blootgesteld is aan een groot aantal risico’s. In de aanpak van de risico- inventarisatie is bij het bepalen van de impact rekening gehouden met een structureel component.
Voor structurele risico's is een factor 3 gebruikt om aan te sluiten bij een gemiddelde transitieperiode van 3 jaar voor het implementeren van beleidswijzigingen.

De benodigde weerstandscapaciteit daalt substantieel ten opzichte van de eerdere berekening bij de programmabegroting 2024. Dit wordt veroorzaakt door een afname van de impact van risico’s en een verbeterde benadering voor de afweging van impact en risico’s en de berekening van het benodigde weerstandsvermogen. Het aantal risico’s en de impact neemt af vanwege het wegvallen van het risico of daadwerkelijk plaatsvinden van het risico. In de volgende paragraaf worden de meer omvangrijke aanpassingen in het weerstandsvermogen toegelicht. 

 Toelichting wijzigingen op de risico’s

Inflatie en stijgende prijzen
De aanpassing van de begroting aan de prijsontwikkeling, de zogenoemde indexering, is gekoppeld aan het CBS percentage. Sinds 2019, stijgen de prijzen voor materialen, energie e.d. sterker dan de gemiddelde prijs van de overheidsconsumptie (CBS-indexeringspercentage) hiervoor blijft een risico opgenomen.

Jeugdhulp, participatie, WMO en armoedebestrijding
De uitvoering van jeugdhulp, participatie, WMO en armoedebestrijding (minimabeleid) is via delegatie ondergebracht bij gemeenschappelijke regelingen. De risico’s hebben vooral betrekking op de uitvoering van lokale jeugdtaken (Mevis).

Grondexploitaties
De risico’s uit de MPG nemen in de komende jaren toe en gaan naar gelang de voortgang van de realisatie steeds nauwkeuriger worden bepaald. De eerste indicaties van risico’s zijn verdeeld over vier bandbreedtes om de impact en kans meer in lijn van elkaar te laten lopen. Hiermee is de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit nauwkeuriger.    De totale omvang  risico's  voor 2025 is 5,6 miljoen met een kans  tussen 4% en 40%. 

Duurzaamheid, wonen en inkomende subsidies
De gemeente ontwikkelt zich van een beheergemeente naar een ontwikkelgemeente. Hierdoor stijgen de risico's op de grote opgaven zoals duurzaamheid en wonen. De kans op risico's wordt beperkt door inkomende subsidies. De omvang van de inkomende subsidies stijgt.

Gebiedsontwikkeling Rivierzone
Voor het gebied Rivierzone zijn al de nodige stappen gezet om de risico’s in kaart te brengen. Doordat de plannen nog in een voorbereidende fase zitten, kunnen de risico’s nog niet nader worden gespecificeerd. Er wordt een bestemmingsreserve gevormd voor deze risico's en uitvoering. Dat veranderd als de diverse woningbouwontwikkelingen en herinrichtingen van de openbare ruimten daadwerkelijk van start gaan.

Cybercrime
Risico’s rondom cybercrime blijven sterk aanwezig. De gemeente heeft veel ingezet op preventie en een verbeterde infrastructuur. We stellen daarom de kans bij, tegelijkertijd is de impact fors hoger ingeschaald. Recentelijke gebeurtenissen in gemeenten en andere organisaties hebben indicaties gegeven van de kosten, dit heeft reden gegeven voor een opschaling van de impact. 

Claims & Nadeel compensatie
Het risico op claims blijft aanwezig, daarom blijft dit onderwerp opgenomen in het weerstandsvermogen. De claim rond OZB is afgerond en in het resultaat opgenomen daarom is de kans naar beneden bijgesteld. 

Risico’s die zijn vervallen

Onderhoud en verduurzaming gemeentelijk vastgoed
De onderhoudswerkzaamheden zijn volledig verdisconteerd met meerjarenonderhoudsplannen (MJP) waardoor er geen risico’s meer buiten deze planning opgenomen dient te worden. 

Verzekeringen
Ingaande 2025 worden de verzekeringskosten reëel geraamd. 

De benodigde weerstandscapaciteit van €  28.6 miljoen is gebaseerd op de volgende risico’s en bijbehorende kansverdeling:

De voorgeschreven set van kengetallen geeft in samenhang een goed inzicht in de financiële positie van een gemeente.
Als gevolg van artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) worden kengetallen opgenomen voor:

• de netto schuld quote
• de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
• de solvabiliteitsratio
• de grondexploitatie
• de structurele exploitatieruimte
• de gemeentelijke belastingcapaciteit

In onderstaand tabel worden de VNG normen behorende bij de kengetallen weergegeven.

De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de inkomsten. Eenvoudig gezegd betekent een netto-schuldquote van 100% dat de schuldenlast de omvang heeft van een jaaromzet.
Een grote portefeuille uitgeleende gelden aan derden en aan verbonden partijen kan het beeld nuanceren. Daarom is tevens een kengetal opgenomen waarin de netto schuldquote gecorrigeerd wordt voor verstrekte leningen. De indicator vertoont ratio’s ruim de 100 in afnemende lijn en is daarmee goed.

In het coalitieakkoord is een maximale schuldquote afgesproken van 110%. Hier blijven we derhalve ruimschoots binnen. De netto schuldquote is immers 68,4 % per 31-12-2024.

In de opstelling van de begroting 2024 is voor A2 vaste schulden (afkoopsommen erfpacht) met 200.000 te hoog bedrag opgenomen.

De solvabiliteitsratio wordt berekend als verhouding tussen de verschillende vermogenscomponenten. Het gaat erom inzicht te krijgen in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal geeft weer in hoeverre de in de activa geïnvesteerde vermogen door het eigen vermogen kan worden gefinancierd. Wanneer de helft of meer van het totaal vermogen uit eigen vermogen bestaat, dan is een gemeente voldoende solvabel. Is het kengetal voor solvabiliteit kleiner dan 30%, dan is er veel vreemd vermogen aanwezig en wordt dat als onvoldoende beoordeeld. Versterking het van eigen vermogen, lees Algemene Reserve, is al enkele jaren ons streven, mede vanwege de ons gestelde norm voor voldoende weerstandscapaciteit.

In het coalitieakkoord Groei en bloei voor Vlaardingen is afgesproken om als ondergrens een solvabiliteitspercentage te hanteren van 20%. Met een solvabiliteitspercentage van 19,1% voldoen we niet aan deze doelstelling. Als gemeente hebben wij de mogelijkheid om geld te lenen, mocht dat nodig zijn. Daarom maken we ons niet teveel zorgen met deze (tijdelijke) daling van het solvabiliteitsratio.

Het financiële kengetal ‘grondexploitatie’ geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze veel minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht en de vraag naar woningen is gestagneerd.

Een norm bepalen voor het kengetal grondexploitatie is lastig. De boekwaarde van de gronden in bezit zegt namelijk nog niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel m²-bedrijventerrein. Daarnaast is het van wezenlijk belang wat de te verwachte vraag is/wordt. De paragraaf Grondbeleid en het Meerjaren-Programma-Grondzaken (MPG) bieden hierin meer inzicht.

De boekwaarde van de gronden geeft wel weer in welke mate er middelen zijn aangewend in de grondexploitatie. Dit geld dient namelijk ook nog terugverdiend te worden.

Hoe kleiner het aandeel van de grondpositie is ten opzichte van de totale geraamde baten, hoe kleiner het risico is op het onvermogen om verliezen te kunnen opvangen. Een percentage kleiner dan 20 wordt als gunstig beschouwd. De ratio geeft een toenameweer die het gevolg is van voltooiing van grondexploitaties.

Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.

Het BBV bepaalt dat een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma wordt opgenomen. Met behulp van deze gegevens en de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, waarvan op grond van het BBV ook een overzicht moet worden opgenomen, wordt de structurele exploitatieruimte bepaald. 

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van het kengetal belastingcapaciteit luidt: Woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 uitgedrukt in een percentage.

De benodigde weerstandscapaciteit is afgenomen en de ratio bedraagt nu 2,1.  De algemene reserve  zal nog worden gemuteerd met het rekeningresultaat 2024 na besluitvorming.   De omvang van de algemene reserve per 31-12-2024 is ruim voldoende om op korte termijn de risico’s op te vangen. De solvabiliteit is gedaald naar 19,1% en komt  onder de gewenste ondergrens van 20%. De overige kengetallen kennen ook een bijstelling die negatief uitpakt.

De gemeente Vlaardingen heeft ruim 7 km² openbare ruimte in beheer. In die ruimte bevindt zich een groot aantal 'kapitaalgoederen'. Deze goederen moeten onderhouden worden en dat vergt continu budgettaire middelen. Deze paragraaf gaat over de voortgang over 2024 van het geplande onderhoud aan onder andere water, wegen en kunstwerken, verlichting, speeltoestellen, riolering en gebouwen.

We geven hier aan hoe we de kapitaalgoederen in gemeentelijk eigendom beheren. In de Financiële verordening is onder andere opgenomen hoe en wanneer de gemeente haar kapitaalgoederen afschrijft. Per onderdeel gaan we nader in op de specifieke beleidskaders, beheerplannen en financiën.

Tabel kerncijfers
In onderstaande tabel worden de kerncijfers voor wegen, riolering, water en groen weergegeven. Deze data zijn afkomstig uit de gemeentelijke beheersystemen. Het muteren van gegevens vindt plaats na afronding van werkzaamheden. Hierdoor lopen de gepresenteerde kerncijfers altijd wat achter op de werkelijke situatie.

In het  'Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten' (BBV) wordt gesteld dat voor tenminste de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen het volgende wordt aangegeven:

• Het beleidskader
• De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
• De vertaling van de financiële consequenties in de begroting

Onderstaand volgt een overzicht van de geldende beheerplannen, waarna per beheerplan een nadere toelichting is opgenomen. Van ieder substantieel kapitaalgoed wordt vervolgens het beleidskader aangegeven, gekoppeld aan het geldende beheerplan. Daarna volgt een verantwoording over de uitvoering in het afgelopen jaar. Op basis van de beheerplannen en actuele ontwikkelingen stelt de gemeente jaarlijks in november een integraal plan op voor het onderhoud van alle kapitaalgoederen. 

Beleids- en beheerkaders
Voor het onderhoud aan wegen en civieltechnische kunstwerken werken we aan de hand van het Beheerplan Wegen en het Beheerplan Civieltechnische kunstwerken, beiden vastgesteld in 2021. De kaders van deze plannen zijn bepalend voor de wijze en het niveau waarop we het wegenbeheer en het beheer van civieltechnische kunstwerken uitvoeren. We bepalen aan de hand van de actuele areaal- en inspectiegegevens en de technische levensduur aan welke wegen en kunstwerken we gaan werken.

• Wegen: We onderhouden de wegen op onderhoudsniveau B (het basisniveau van kennisplatform CROW uit de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte). De wegen worden 1 keer per 2 jaar geïnspecteerd. Mede op basis hiervan bepalen we het onderhoud en het moment van vervanging. Acute problemen pakken we per direct op om de veiligheid in de openbare ruimte te waarborgen. We werken de planopgave voor groot onderhoud en vervanging doorlopend bij op basis van inspecties en meldingen. Periodiek stemt de wegbeheerder de planning af met andere beheerdisciplines, zoals riolering en groen, en met ruimtelijke ontwikkelingen, zoals herontwikkeling, verkeerskundige aanpassingen, klimaatadaptatie (wateroverlast en hittestress) en energietransitie. Vervangingen van de verhardingsconstructies worden als krediet geactiveerd vanuit het investeringsprogramma. In 2024 hebben we onder andere aan de volgende projecten gewerkt: Ophoging Hazelaardreef/Populierendreef/Abelendreef, Tweede fase Marathonweg, Rotonde Van Hogendorplaan, Rehabilitatie Reigerlaan, Ophoging Dirk de Derdelaan.
• Civieltechnische kunstwerken: Ook het onderhoudsniveau voor civieltechnische kunstwerken (CTK) is B (basis). We doen aan technisch adequaat onderhoud, waarbij het kapitaalgoed duurzaam in stand gehouden wordt. Zo houden we de civieltechnische kunstwerken heel, veilig en toegankelijk. De civieltechnische kunstwerken inspecteren we 1 keer per 5 jaar gedetailleerd. Werktuigbouwkundige en elektrische installaties inspecteren we jaarlijks. In 2024 vervingen we onder andere een aantal voetgangersbruggen en deden we onderhoudswerkzaamheden aan bruggen bij de Willem Lodewijklaan en de Aalscholverlaan en de grondkering bij de Frederik Hendriklaan. Ook vond de aanbesteding plaats voor de opknapbeurt van de Oude Havenbrug.

Financiën
De financiële consequenties van de beleids- en beheerplannen met de daarbij behorende kwaliteitskeuze zijn verwerkt in het programma Verkeer en Mobiliteit.

Beleidskader
Het beleidskader voor het rioolbeheer is beschreven in het Programma Stedelijk Water, vastgesteld in 2023. Het programma beschrijft hoe de gemeente haar zorgplicht voor afvalwater, hemelwater en grondwater invult. Een goede, betrouwbare en kostenefficiënte invulling van de zorgplicht staat hierbij centraal, waarbij we rekening houden met toekomstige ontwikkelingen.

Met de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is de verplichting om te beschikken over een verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan vervallen. Aangezien het wenselijk blijft om verantwoording af te leggen over de invulling van onze zorgplichten en financiën, is het beleidsplan herzien geïmplementeerd in het omgevingsplan. 

Financiën
In het programma Groen & Milieu zijn middelen voorzien voor het rioolbeheer. De exploitatiekosten van het rioolstelsel worden gefinancierd met de opbrengsten uit de rioolheffing. Eventuele overschotten die ontstaan na afsluiting van een boekjaar worden verrekend via de voorziening riolering.

Beleids- en beheerkaders 
De beleidskaders zijn opgenomen in het Waterplan. Verschillende wetten stellen kaders en leggen verplichtingen op voor de waterbeheerder. De hoofdwatergangen vallen onder het beheer van het Hoogheemraadschap van Delfland, terwijl de gemeente verantwoordelijk is voor het beheer van de overige watergangen. Het onderhoud van de waterbodems omvat baggerwerkzaamheden. Deze worden uitgevoerd door het Hoogheemraadschap van Delfland volgens een planning met een cyclus van acht jaar. 

Financiën
In de programma’s Groen & Milieu en Verkeer & Mobiliteit zijn middelen voorzien voor het beheer en onderhoud van de waterbodems. 

Beleids- en beheerkaders
De beleid- en beheerkaders voor het openbaar groen zijn vastgelegd in de Groenvisie Vlaardingen 2024-2034, de Bomenverordening Vlaardingen 2023 en bijbehorende beleidsregels. Duurzaamheid in inrichting en beheer zijn belangrijke aspecten van het beleid. Het onderhoudsniveau voor het groen is bepaald op niveau Basis. Voor het adequaat en efficiënt uitvoeren van technisch beheer voeren we een BoomVeiligheidsOnderzoek (BVO) uit in een driejarige cyclus. Ambities uit de Groenvisie realiseren we zoveel mogelijk door aan te sluiten bij integrale projecten. 

Financiën
In de programma’s Groen & Milieu en Verkeer & Mobiliteit zijn middelen voorzien voor het beheer en onderhoud van groenvoorzieningen.

Beleids- en beheerkaders 
De veiligheid en functionaliteit van de kades en glooiingen zijn van groot belang voor de continuïteit van de havenactiviteiten. Het Plan Kades en glooiingen (2015) is de basis voor het beheer van de gemeentelijke kades en glooiingen. In dit plan staan uitgangspunten om veiligheid en functionaliteit te waarborgen. De nadruk in het plan ligt met name bij de technische kwaliteit en functionaliteit en minder op de belevingswaarde. Voorafgaand aan het uitvoeringsjaar laten wij een kwaliteitsonderzoek uitvoeren om de definitieve maatregelen op jaarbasis goed in beeld te krijgen. Herstructureringen en vervangingsopgaven van de openbare ruimte  in de nabijheid van kades en glooiingen grijpen wij aan om meekoppelkansen te realiseren. Zo hebben we bijvoorbeeld bij het project Oosthavenkade, ook direct de kade opgeknapt.

Financiën
De uitgaven voor kleinschalig en dagelijks onderhoud zijn conform het beheerplan opgenomen in de begroting bij de producten Zeehavens en Binnenhavens binnen het programma Economie en Haven. Groot onderhoud wordt gefinancierd vanuit het Investeringsplan.

Beleidskaders
Op grond van de Waterwet dragen de gemeente en het Hoogheemraadschap van Delfland samen zorg voor een doelmatig en samenhangend waterbeheer. Onze beleidskaders staan in het Waterplan. Met het oog op het verbeteren van de waterkwaliteit en -kwantiteit in het oppervlaktewatersysteem streeft de gemeente ernaar om afvalwater en hemelwater te scheiden. Daarnaast zoeken we naar extra ruimte voor waterberging en de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers. We nemen ook maatregelen in de riolering, zodat het aantal overstortgebeurtenissen (het lozen van overtollig rioolwater op het oppervlaktewater) afneemt. Hierdoor neemt de vervuiling van het oppervlaktewater af. In 2024 voerden we samen met het Hoogheemraadschap van Delfland een studie uit om meer inzicht krijgen in de effecten van gebiedsontwikkelingen op het functioneren van het riool- en watersysteem in de Westwijk.

Financiën
In het programma Groen & Milieu zijn middelen voorzien voor het beheer en onderhoud van het oppervlaktewater. Vanwege de samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland geldt voor een aantal onderdelen een gedeelde financiering. De financiële consequenties van het waterbeleid zijn in het Waterplan beschreven.

Beleidskaders
Ondergrondse containers zijn een verbetering voor het straatbeeld en de service aan inwoners. Eind 2020 zijn alle restafvalcontainers voorzien van vulgraadmeters en paslezers ten behoeve van de afvalpas die in februari 2021 is ingevoerd. Eind 2024 waren er 1163 ondergrondse restafvalcontainers in Vlaardingen. Het grootschalig onderhoud is opgenomen in de begroting van het product Afval van het programma Groen en Milieu.

Financiën
De kosten van nieuw te plaatsen ondergrondse containers worden gedekt uit de beschikbaar gestelde investeringskredieten. Dit staat verantwoord in het programma Groen en Milieu. Alle aan de afvalverwijdering en –verwerking gerelateerde kosten (inclusief de kapitaallasten) mogen via de afvalstoffenheffing worden doorberekend. Daarom is de exploitatie van de afvalverwijdering en –verwerking binnen de begroting budgettair neutraal. Saldi die na afsluiting van een boekjaar ontstaan, worden via de egalisatievoorziening Afvalverwijdering verrekend (voor zover de voorziening toereikend is).

Beleids- en beheerkaders 
Uitdagende, toegankelijke en groene speelplekken zijn een belangrijke bijdrage aan buurten en wijken. We streven naar voldoende speelplaatsen die zo goed mogelijk over de stad verdeeld zijn en aansluiten bij de wensen en behoeften van de gebruikers. De speelvoorzieningen worden ieder jaar geïnspecteerd op veiligheid en de staat van onderhoud. Tot het beleidskader behoort het Speelruimteplan. Het nieuwe speelruimteplan is nog niet gereed, maar we verwachten dat we dit in 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor kunnen leggen. 'Inclusief spelen' is hierbij een belangrijke pijler. 

• Groen spelen: In 2024 hebben veel speelplekken een opknapbeurt gekregen. Naast de formele speelplekken met speeltoestellen zetten we steeds vaker in op informeel spelen in het groen; wadi’s, boomstammen, stenen en fraaie beplanting nodigen kinderen uit tot het bedenken van eigen uitdagende spelvormen. 
• Pop-up fitness: Een  bijzonder project uit 2024 op het gebied van beweegplekken, was het pop-up fitnesspark in de Westwijk. Hier gebruikten we een innovatieve vorm van participatie: Doordat de fitnesstoestellen voorzien waren van sensoren konden we zien welke toestellen veel gebruikt werden en welke minder. Dat gaf inzicht in de behoeften van de gebruikers.
• Kunststof sportvloer: Verder hebben we gewerkt aan een kwaliteitsverbetering van de balsportvoorzieningen. Diverse sportvelden kregen een hoogwaardige gekleurde kunststof sportvloer. Hierdoor kan het veld na regen direct gebruikt worden en kunnen er naast voetbal ook andere sporten worden uitgeoefend. 

Zo werken we aan een gevarieerder aanbod van hoogwaardige faciliteiten goed verdeeld over de stad, zodat buiten sporten en spelen voor iedereen op een laagdrempelige manier mogelijk is.

Financiën
Voor de speelvoorzieningen zijn in de begroting in het programma Sport en Recreatie financiële middelen opgenomen voor vervanging en het dagelijks beheer en onderhoud.

Beleids- en beheerkaders
De openbare verlichting draagt bij aan de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid.  Het Beleidsplan openbare verlichting vormt het beleidskader voor het onderhoud aan de openbare verlichting. Als het gaat om het beheer van de openbare verlichting, voert de gemeente zelf de regie; beleidsmatig en operationeel. We laten ons daarbij ondersteunen door specialisten uit de markt. Het onderhoud en spoedreparaties zijn ondergebracht bij een marktpartij.

• LED-verlichting: De gemeente Vlaardingen blijft de openbare verlichting verder verduurzamen door bij einde levensduur de conventionele verlichting te vervangen door energiezuinige LED-verlichting. In totaal zijn er ongeveer 2.000 conventionele armaturen, die aan het einde van de levensduur waren, vervangen door duurzame LED-armaturen.
• Maatwerk: Ook is er aandacht voor maatwerk. Zo hebben we op het Broekpad en de Europaboulevard LED-armaturen met dynamische bewegingsdetectoren geplaatst. Hierdoor zijn deze locaties donker als het kan, maar licht op momenten waarop dat nodig is. Ander maatwerk vond plaats naar aanleiding van meldingen van inwoners over donkere locaties. Na deze locaties onderzocht te hebben, hebben we extra lichtmasten bijgeplaatst aan de Philips de Goedestraat, de Spinozastraat en het Erasmusplein. 

Financiën 
In de programma Verkeer & Mobiliteit zijn middelen voorzien voor het  dagelijks beheer en onderhoud van de openbare verlichting.

Beleids- en beheerkaders
De beleidskaders voor de verkeersregelinstallaties zijn vastgelegd in de Nota Verkeerslichten. In deze nota zijn uitgangspunten voor het niveau van beheer en onderhoud opgenomen en voor vervanging van verkeersregelinstallaties. De gemeente voert zelf de regie; beleidsmatig en operationeel. We laten ons daarbij ondersteunen door specialisten uit de markt. Het onderhoud en spoedreparaties van de installaties zijn ondergebracht bij een marktpartij.

• 'Intelligente' verkeerslichten: Naast het reguliere  onderhoud zijn in 2024 zijn 5 verkeersregelinstallaties vervangen. We hebben hier gekozen voor zogenaamde 'intelligente verkeersregelinstallaties'. Met behulp van data van navigatieapps kunnen deze  verkeerslichten beter inspringen op de verkeersstromen. Zo leiden ze tot een betere doorstroming.

Financiën 
In programma Verkeer & Mobiliteit zijn middelen voorzien voor het beheer en onderhoud van de verkeersregelinstallaties.

Beleids- en beheerkaders 
Het gemeentelijke vastgoed is divers en vraagt dan ook om afwegingen bij het plegen van regulier en groot onderhoud. Door het werken met een beheerplan is er structuur en is er vrij nauwkeurig in beeld hoeveel middelen ingezet moeten worden voor preventief-, collectief- en storingsonderhoud. 
Zoals hierboven al is geschreven beheert en exploiteert Vastgoed diverse panden die in bezit zijn van de gemeente Vlaardingen. De exploitatieresultaten van deze objecten zijn verspreid over de diverse programma’s in de jaarrekening, maar worden samengevat in deze paragraaf.
In november 2024 werd het Beheerplan Onderhoud Gemeentelijke Gebouwen 2024-2033 door uw Raad vastgesteld. Daarbij is voor de dekking van de onderhoudskosten van de gemeentelijke gebouwen een onderhoudsvoorziening ingesteld. Op grond van deze voorziening was voor 2024 € 4,3 mln. beschikbaar voor de uitvoering van de diverse meerjarenonderhoudsprogramma’s (MJOP’s).

Financiën
De voor 2024 geplande werkzaamheden zijn nagenoeg volledig uitgevoerd. Op programmaniveau zijn er resultaten te zien, maar op totaalniveau is er een voordeel van € 924.000. Dit bedrag blijft in de voorziening groot onderhoud ten behoeve van dekking voor toekomstig onderhoud.
Naast het onderhoud uit de MJOP’s welke in het beheerplan is opgenomen, zijn er de overige beheerkosten die in de exploitatie worden verantwoord. De exploitatie laat een voordelig resultaat zien van in totaal € 1.162.000. Dit saldo kan als volgt worden geanalyseerd: 

• Lasten:
  De lastenkant geeft een voordelig saldo van € 1.183.000, dat voor een belangrijk deel wordt veroorzaakt door lagere kosten voor het correctief & preventief onderhoud en lagere kosten voor het klimaatplafond. De kosten voor het correctief & preventief onderhoud zijn € 239.500 lager uitgevallen als gevolg van het feit dat het beheerplan in november 2024 door uw Raad is goedgekeurd hebben wij in afwachting daarop in 2024 geen kosten gemaakt die eventueel in strijd hadden kunnen zijn met uw besluit aangaande het Beheerplan. Dit positieve saldo is conform hetgeen uw Raad heeft besloten bij het vaststellen van het Beheerplan gestort in de reserve Groot Onderhoud/Verduurzaming ter dekking van de kapitaallasten voor de duurzaamheidsinvesteringen van de gemeentelijke panden.
  De kosten voor het klimaatplafond in de gemeentelijke gebouwen zijn € 703.700 lager uitgevallen doordat werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2025. Voorgesteld wordt om dit restantbudget over te hevelen naar 2025.
  Bij de 1e Voortgangsrapportage zijn de schoonmaakbudgetten verdeeld. De schoonmaakkosten (in- en uitwendig) zijn voor de gemeentelijke gebouwen lager uitgevallen door lagere indexatie dan verwacht. Daarnaast heeft er minder schoonmaak plaatsgevonden in verband met het klimaatplafond waardoor er etages tijdelijk gesloten waren. Dit resulteert in een positief saldo van € 66.350.
  Er is € 160.000 minder kosten gemaakt in het kader van leegstandsbeheer. Dit komt door het afbranden van het pand aan de Waterleidingstraat 4 (behalve opruim- en sloopkosten) en kosten die abusievelijk zijn geboekt bij calamiteiten. Daarnaast zijn er € 74.000 minder kosten gemaakt voor het beheer van de gebouwen doordat er minder onderhoud is gepleegd achteraf aan het af te stoten bezit. Het onderhoud op deze panden is vooraf moeilijk in te schatten.
  Er is € 36.600 meer aan huur betaald voor de Westhavenkade (KADE40) en Nijverheidsstraat in verband met hogere indexatie dan verwacht.
  Ten slotte wordt het overige nadelig saldo van € 23.400 niet nader verklaard.
• Baten:
  Aan de batenkant is een negatief saldo te zien van in totaal € 21.260. Dit is onder andere het gevolg van hogere verhuuropbrengsten ad. € 65.000 wat voornamelijk het gevolg is van gunstigere contractonderhandelingen en een niet geraamde verhuuropbrengst van de zendmast van KPN. 
  In de 2e Voortgangsrapportage is gemeld dat het pand aan de Vettenoordsekade 17 in het laatste kwartaal zou worden verkocht. De geraamde opbrengst ad € 170.000 wordt waarschijnlijk in het 4e kwartaal van 2025 gerealiseerd. 
  Door consequent de meterstanden van de niet-slimme meters door te geven zijn er meer teruggaven vanuit energieleveranciers ontvangen dan geraamd. Dit resulteert tot een voordeel van € 112.600.
  Het overige nadeel van € 28.940 op de baten wordt niet nader verklaard.

De treasuryfunctie maakt deel uit van de bredere financiële functie. De treasuryfunctie houdt zich bezig met financiering, risico- en cashmanagement en de hiermee samenhangende baten en lasten. In onze gemeente worden de treasurytaken overwegend centraal uitgevoerd. De uitvoering vindt plaats binnen de kaders van het treasurystatuut. Dit verplichte document (artikel 212, Gemeentewet) is voor het laatst in december 2023 door uw raad vastgesteld.  

Het treasurystatuut stelt dat het treasurybeleid in onze gemeente defensief van karakter behoort te zijn. Dit betekent dat financiële risico’s die betrekking hebben op de uitvoering van de treasuryfunctie, beperkt moeten blijven. Deze risicohouding vloeit enerzijds voort uit het idee dat prioriteit gegeven moet worden aan een ongehinderde continue uitvoering van de publieke taak, anderzijds uit de gedachte dat met gemeenschapsgeld met de nodige voorzichtigheid moet worden omgegaan. 

In het statuut zijn de algemene doelstellingen van het treasurybeleid opgenomen. Deze zijn:

• Het garanderen van een duurzame toegang tot de financiële markten en het beperken van de kosten die daarmee samenhangen.
• Het beschermen van de gemeentelijke vermogenspositie middels het beheersen van de financiële risico’s.
• Het optimaliseren van het extern renteresultaat.

In het vervolg van deze paragraaf worden de onderwerpen die bij deze doelstellingen horen, besproken. Als eerste wordt ingegaan op de wijze waarop Vlaardingen haar bezit financiert. Daarna worden de risico’s die aan dit financieren verbonden zijn in beeld gebracht. Vervolgens wordt stil gestaan bij het kredietrisico op uitzettingen (gelden bij derden) en komt ook het renteresultaat aan de orde. 

In de jaren 2021 tot en met 2023 daalde de vaste leenschuld jaarlijks. In 2024 is de  vaste leenschuld gelijk gebleven.  Dit komt door hoge investeringsvolume . Dit was al in de begroting voorzien. In onderstaand overzicht is de leenschuld opgesplitst in een vlottend en een vast deel. Waar het vlottende deel betrekking heeft op leningen met een oorspronkelijke, rentetypische looptijd tot één jaar, daar verwijst het vaste deel naar leningen met een looptijd van één jaar en langer. Per 31 december 2024 stonden er geen kortlopende leningen open.

Financiering en renterisico zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het renterisico van de Gemeente Vlaardingen maakt deel uit van het, met behulp van de Monte Carlo Methode, vastgesteld benodigd weerstandsvermogen. Telkens wanneer een geldlening moet worden afgelost en herfinanciering noodzakelijk is, bestaat immers het gevaar dat de begroting geconfronteerd wordt met hogere rentelasten: de nieuwe lening kan door ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt duurder uitvallen dan de oude. Renterisico is niet uit te sluiten, maar kan wel worden gespreid om het risico per begrotingsjaar te beperken.

De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) stelt grenzen aan de mate waarin een gemeente zich bloot kan stellen aan renterisico. Ter beperking van dit risico is zowel voor de vaste schuld (langlopende leningen) als voor de vlottende schuld (kortlopende leningen) een wettelijk maximum vastgesteld. Het te lang niet voldoen aan deze limitering kan voor de Provincie, als toezichthouder van de gemeente, aanleiding zijn om maatregelen te nemen. In laatste instantie behoort preventief toezicht op het afsluiten van geldleningen tot de mogelijkheden.

De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Hoe meer de aflossing van de schuld in de tijd wordt gespreid, hoe minder gevoelig de begroting wordt voor renteschokken bij de herfinanciering. Het is een wettelijke norm die betrekking heeft op de vaste schuld van de gemeente. De renterisiconorm stelt dat de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer mag bedragen dan 20% van de begroting. De renterisiconorm zet gemeenten en andere decentrale overheden aan tot spreiding en daarmee verlaging van het jaarlijks renterisico. Dit gebeurt in de praktijk door aflossingen op leningen en momenten van renteherziening over toekomstige begrotingsjaren te verdelen. Het is aan de besturen van de decentrale overheden zelf om binnen de grens van de renterisiconorm voor de gewenste mate van spreiding te kiezen

Vlottende schuld ontstaat wanneer geldleningen worden afgesloten met een rentetypische looptijd die korter is dan 1 jaar. In Vlaardingen gaat het veelal om leningen met een looptijd van 4 weken tot 3 maanden. Jarenlang was de rente voor kortlopende geldleningen negatief. In 2022 is hier verandering in gekomen en moet er weer rente betaald worden voor deze leningen. 

Het financieren door middel van kortlopende geldleningen kent twee voordelen:

1. Snel kunnen inspelen op schommelingen in de financieringsbehoefte
2. Het is bij de huidige rentestructuur een relatief goedkope financieringsvorm).

Het treasurybeleid is erop gericht om zoveel mogelijk van deze voordelen te profiteren. De keerzijde van de medaille is echter de korte rentevastheid (renterisico) van kortlopende leningen. Om te voorkomen dat decentrale overheden zich teveel laten leiden door de voordelen van deze financieringsbron is door de wetgever de kasgeldlimiet ingesteld. Deze kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de vlottende schuld. In 2024 zijn er een aantal kasgeldleningen afgesloten en weer afgelost. Per 31 december 2024 zijn er geen openstaande kasgeldleningen.

Aan het voor langere tijd verstrekken van gelden aan derden kleeft het gevaar dat deze derden op een veelal onvoorzien moment niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Dit kan ertoe leiden dat enerzijds een openstaande vordering als oninbaar moet worden afgeboekt (ten laste van de algemene reserve) en, anderzijds een deel van de rente-inkomsten wegvalt. In principe kan door de gemeente om twee redenen geld aan derden worden uitgeleend. Ten eerste wanneer dit in functie van de publieke taak gebeurt. Ten tweede wanneer er voor een bepaalde tijd sprake is van een overschot aan liquide middelen. Deze laatste situatie heeft zich de afgelopen jaren niet meer voorgedaan. Het treasurybeleid is er namelijk op gericht om de geldstromen van onze gemeente zo te sturen dat overschotten worden voorkomen, dan wel zo snel als contractueel mogelijk is in te zetten ter verbetering van de schuldpositie en daarmee ter verlaging van het debiteurenrisico.

In de begroting 2024 - 2027 was het  omslagrentepercentage vastgesteld op 1%. In de 2e voortgangsrapportage 2024 is dit percentage verlaagd naar 0,5%.  De oorzaak hiervan  was dat er in 2024 minder langlopende geldleningen zijn afgesloten dan in de begroting voorzien en er meer rente over ons tegoed bij Rijks schatkist is ontvangen dan geraamd in de begroting. In het vierde kwartaal van 2024 zijn er enkele grote bedragen ontvangen  en was er tijdelijk achterstand in het betalen van facturen door de invoering van een nieuw facturensysteem. Hierdoor was het tegoed bij Rijks schatkist per 31 december 2024 groter dan voorzien. 

Hieronder ziet u het renteschema van de gemeente Vlaardingen.

De gemeente, van raad en college tot de ambtelijke organisatie, is ambitieus. Samen gaan we wat van Vlaardingen maken. Om alle mooie ambities te realiseren is een ambitieuze en trotse ambtelijke organisatie nodig. Waar de gemeente zich eerder richtte op beheren en ‘op de winkel passen’, richten we onze blik nu vooruit. We gaan van een beheer- naar meer een ontwikkelgemeente. Dat betekent dat de ambtelijke organisatie flexibel en wendbaar moet zijn om snel te kunnen reageren op veranderingen en nieuwe uitdagingen. Dit betekent dat we continu blijven leren en ons aanpassen waar nodig. Dit vraagt om extra capaciteit, andere competenties en ook een andere bedrijfsvoering waar contract, project, financieel en personeelsmanagement steeds belangrijker wordt om goed te kunnen sturen. 

In 2024 hebben we weer de nodige stappen gezet om meer grip op de organisatie te krijgen. Onder andere dankzij de aanbevelingen van het eind 2023 uitgevoerde 213a onderzoek naar investeringen. Zo is het projectmatig werken en programmatisch werken verder geprofessionaliseerd. De toevoeging van een projectcontroller aan projectteams bij grote projecten zorgt voor een betere financiële beheersing van projecten. Daarnaast zijn wij in 2024 gestart met de voorbereidingen op een nieuw financieel systeem (Enterprise Resource Planning (ERP)) ten behoeve van project- contract- en financiële administratie. Per 1 januari 2026 wordt de module ten behoeve van de financiële administratie geïmplementeerd .  Op een later moment volgt ook de module ten behoeve van administratie bij projecten. Hiermee krijgen we nog beter grip en controle op de bedrijfsvoering van onze projecten, waardoor we vroegtijdig kunnen schakelen op eventuele risico's. Ook zijn we verder gegaan met het vullen van het zaaksysteem, waardoor inwoners altijd inzicht hebben in de status van hun vraag, verzoek of aanvraag. 

We willen collega’s hebben die van de ambities van het gemeentebestuur hun missie willen maken; voor het Vlaardingen van nu en in de toekomst. Dat betekent dat we investeren in mensen. Zo geven we onze mensen ruimte voor initiatief en waardering voor lef. We zorgen ervoor dat onze mensen met trots vertellen dat ze bij Vlaardingen werken. We hebben ook in 2024 onze ambtelijke organisatie versterkt om onze ambities waar te maken. 

Met deze aanpak zorgen we ervoor dat de gemeente Vlaardingen niet alleen haar ambities kan waarmaken, maar ook een betrouwbare partner is voor inwoners en ondernemers

HRM is een belangrijk onderdeel van bedrijfsvoering. De Vlaardingse ambities zijn groot en daar is een organisatie op sterkte bij nodig. Het aantrekken van nieuw talent blijft een uitdaging in de huidige arbeidsmarkt. Onze focus lag in 2024 op het aantrekken van nieuw talent, maar ook op het investeren in en ontwikkelen van onze huidige medewerkers. In 2024 zijn we gestart met het uitvoeren van de motie ‘Werk maken van werk’ met het daarvoor beschikbaar gestelde geld vanuit uw raad voor het vinden en binden van medewerkers.

Werving & selectie
We hebben afgelopen jaar 112 vacatures geplaatst en 102 mensen aangenomen wat betekent dat 91% van de geplaatste vacatures zijn vervuld. Ter vergelijking; in 2022 was dit 74% en in 2023 hebben we 88% van de vacatures vervuld. Een aantal vacatures zijn in 2024 nog niet ingevuld en loopt de zoektocht in 2025 door. Voor sommige vacatures lopen wel al procedures voor de invulling hiervan.

Matchen van personeel aan ambities
Zie de nadere invulling onder het kopje Motie ‘Werk maken van Werk’.

Instroom en uitstroom medewerkers
De instroom in 2024 onder reguliere medewerkers (collega’s met een contract voor bepaalde- en onbepaalde tijd) ligt op 102 medewerkers. De uitstroom komt neer op 55 medewerkers. Dit zorgt eind 2024 voor een totaal aantal van 575 medewerkers. Eind 2024 huurde gemeente Vlaardingen 229 externen in. Dit betekent ten opzichte van het totaal een inhuurpercentage van 28% in 2024. 

Ziekteverzuim en duurzame inzetbaarheid
Het afgelopen jaar (2024) kent een gemiddeld ziekteverzuimpercentage van 6,67%. Dit is een stijging van 1,31% ten opzichte van 2023, waar het verzuimpercentage uitkwam op 5,36%. Deze is deels te verklaren door het aantal medewerkers dat het derde ziektejaar is ingegaan, door bijvoorbeeld ernstige/langdurige ziektes. Dit drukt op het verzuimpercentage.

In het jaar 2024 zijn er voorbereidingen getroffen voor de beweging van verzuim naar inzetbaarheid. We geven de medewerker het vertrouwen en de verantwoordelijkheid om zelf regie te voeren over hun loopbaan en inzetbaarheidsproces. We spreken bewust over inzetbaarheid om de aandacht te richten op wat er wél is, omdat verzuim een associatie blijft houden met ziekte en vooral met wat er niet is. Wederkerigheid is hier het uitgangspunt: de gemeente Vlaardingen als werkgever organiseert de best passende arbeidsomstandigheden en de werknemer een doorlopende inzetbaarheid. Met deze beweging naar inzetbaarheid beogen wij een terugdringing van het verzuim en meer balans in de belasting en belastbaarheid van de medewerker.

In 2024 is er een arbodienstverlener aanbesteed die de beweging van verzuim naar inzetbaarheid omarmt. Daarnaast is er in plaats van een verzuimprotocol een inzetbaarheidsprotocol opgesteld met ingang van het jaar 2025. De leidinggevenden zijn getraind in de nieuwe werkwijze.

Ook zijn in het jaar 2024 de vitaliteitsmaand (februari) en vitaliteitsweek (oktober) weer georganiseerd. Deze momenten zijn bedoeld om medewerkers te stimuleren tijd te maken voor activiteiten die een bijdrage leveren aan hun vitaliteit en welzijn. Vitale medewerkers voelen zich goed en kunnen beter hun werk uitvoeren.

Loonkosten
Mede gezien de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn we geconfronteerd met het feit dat voor een aantal (specialistische) vacatures moeilijk tot niet vervuld kunnen worden of dat tijdelijke inzet van een bepaald specialisme nodig is. Tijdelijke externe inhuur kan in voornoemde situaties uitkomst bieden. Voor 2024 is er  € 50.459.000 beschikbaar voor loonkosten en inhuur, uitgesplitst in € 46.959.000 voor vaste werknemers en € 3.500.000 voor inhuur.

CAO gemeenteambtenaren 2024
Het bestuur van de VNG heeft op 14 december 2023 het cao-akkoord bekrachtigd. De cao loopt van 1 januari 2024 t/m 31 maart 2025 (15 maanden). De cao kent onder andere een salarisverhoging van 6% die in twee delen is toegekend. Ook ging de arbeidsmarkttoelage omhoog van maximaal 10 % naar maximaal 15 % en is het bovenwettelijk verlof uitgebreid naar 57,6 uur. Dit betekende voor de gemeente Vlaardingen een stijging van de loonkosten. Deze hogere kosten zijn verrekend met de budgetten salariskosten van ieder team in de organisatie.

Functies en inschalingen
Duidelijkheid met betrekking tot functies en inschalingen draagt bij aan het flexibel genoeg zijn om mee te bewegen met veranderingen. Daarom gaan we werken met HR21. Een transparant functiewaarderingssysteem dat al door 270 gemeenten gebruikt wordt. Hierdoor kunnen we ons goed vergelijken met andere gemeenten. We spelen hiermee ook in op het advies van de vakbonden, zoals opgenomen in CAO van 2024, om als gemeentes allemaal met HR21 te gaan werken. De laatste voorbereidingen voor de eerste fase van de implementatie van HR21 zijn in 2024 afgerond en dit heeft geresulteerd in meer dan 50% herschrijven van functies o.a. door achterstallig onderhoud. Dit is aanzienlijk meer dan aan de voorkant was bedacht en resulteert in een structureel ophogende werking op de salariskosten bij het invoeren van HR21 in 2025.

Vinden 

Arbeidsmarktcommunicatie (AMC)
In 2024 zijn we gestart met  een arbeidsmarktcampagne (AMC) met de slogan ‘Onze ambitie, jouw missie’. Door onze huidige medewerkers wordt verteld waarom werken voor Vlaardingen zo leuk en waardevol is. De filmpjes en foto’s van onze interne ambassadeurs zijn te zien op onze vernieuwde vacaturesite (www.werkenvoorvlaardingen.nl) en zijn on- en offline gedeeld als onderdeel van de bredere campagne. In 2024 is de campagnefilm gemaakt waarbij de focus in het 2e kwartaal vooral onze interne ambassadeurs waren. In het 3e kwartaal is de campagne extern uitgerold, wederom zowel on- als offline (LinkedIn, billboards, abri’s, stadsbussen) voor meer zichtbaarheid op de arbeidsmarkt. De ‘Werken voor Vlaardingen’-pagina op LinkedIn is gelanceerd als onderdeel van de campagne met potentiële en huidige werknemers als doelgroep. Deze heeft in korte tijd 1.882 volgers opgeleverd en de posts van deze LinkedIn-pagina zijn 275.362 keer bekeken. Dit heeft een bijdrage geleverd aan een hoger percentage van ingevulde vacatures in 2024 (91% - zie hierboven het kopje Werving & Selectie), ten opzichte van voorgaande jaren. We horen vaak in de sollicitatiegesprekken met de kandidaten dat ze ons hebben gevonden via de LinkedIn-campagne.

Investering in recruitment
Om de lastig te vervullen vacatures in te vullen en de arbeidsmarkt actief te benaderen hebben we externe expertise ingehuurd op recruitment. Ook is er in 2024 een start gemaakt met het ontwikkelen van een strategisch recruitmentplan. Een strategisch recruitmentplan helpt om efficiënter en planmatiger te kunnen werven en de managers van structureel advies te voorzien. De structurele gesprekken die worden gevoerd in het kader van strategische personeelsplanning (SPP) leveren hier een belangrijke bijdrage aan. De eerste gesprekken met managers resulteerden tegen het einde van 2024 in een toename van het aantal uitgezette vacatures. En een beter beeld over de te verwachten vacatures voor begin 2025 in het kader van SPP.

Stages en traineeship op MBO-niveau
In lijn met de ambitie om MBO-stad van de regio te worden hebben we aandacht voor het binnenhalen van stagiairs en trainees. We hebben stageplekken op MBO-niveau kunnen creëren, naast HBO- en WO-niveau. Dit gaat zowel om meewerkstages als afstudeerplekken. Door middel van onder andere het in gebruik nemen van een open stageverzoek op de website en dit te promoten is het aantal aanvragen voor stages toegenomen. Hierdoor zien we een stijging van 14 stagiaires in 2023 naar 20 in 2024. Dit is nog naast de 16 stagiaires die ook nog bij Toezicht en Handhaving rondlopen. Zij zijn in 2024 met het Albeda een nieuwe samenwerking aangegaan.  

Begin 2024 hebben we onderzocht binnen welke teams er de mogelijkheid bestaat om een trainee-opdracht te creëren met uitzicht op een vaste baan. Hieruit is gebleken, in lijn met de krapte op de arbeidsmarkt, dat er vooral opdrachten op HBO- en WO-niveau mogelijk waren. In september 2024 is het tweede Vlaardingse traineeship van start gegaan met volledige bezetting door negen trainees op HBO- en WO-niveau. De trainees doen ieder drie opdrachten om verschillende rollen uit te kunnen proberen. Daarnaast hebben zij om de week een dag training of persoonlijk leiderschap en voeren zij als groep een project van begin tot eind uit. Met als doel om deze nieuwe medewerkers aan onze organisatie te binden met een glimlach op hun gezicht.

Verbinden
Om medewerkers te behouden voor Vlaardingen is onze ambitie, zoals benoemd in het organisatieplan ‘Vlaardingen Voortvarend’ om eind 2026 een 7,5 te scoren op medewerkerstevredenheid. Uit het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) van 2024 blijkt dat we goed op weg zijn. In 2024 scoren wij namelijk al een 7,4. Een mooi resultaat dat we nu vooral vast willen houden.

Onboarding
We zijn in 2024 doorgegaan met de evaluatiegesprekken met medewerkers die een maand in dienst zijn. Hierbij halen we op wat er goed gaat en wat er beter kan bij hun start in de gemeente Vlaardingen. Zo blijven we onze onboarding continue verbeteren. Hieruit bleek o.a. dat er behoefte was aan zowel kennismaking met de gemeente, de stad en met medewerkers onderling. In 2024 zijn we daarom gestart met een tweedaags fysieke onboardingsprogramma. Tijdens deze tweedaagse leren de nieuwe medewerkers meer over de geschiedenis en de toekomst van Vlaardingen. Door samen de stad in te gaan en bedrijven en organisaties te leren kennen. Dit is positief ontvangen, omdat het aansluit op de behoefte om naast de stad ook vooral hun collega's wat uitgebreider te zien en leren kennen.

In 2024 hebben we - mede gezien het aantal nieuwe medewerkers - voor het eerst bijna iedere maand een ceremonie gehouden in plaats van ieder kwartaal, dit is goed bevallen. Daarnaast blijft de onboardingsapp in gebruik en wordt deze steeds voorzien van (nieuwe) relevante en actuele informatie.

Diversiteit & Inclusie
Niet voor niets zetten we met onze arbeidsmarktcampagne in op eigen medewerkers als ambassadeurs voor onze organisatie. Wij willen dat de gemeente Vlaardingen voor iedereen een fijne plek is om te werken en waar hun talenten benut worden. In 2024 hebben we de resultaten van de nulmeting van de beleving onder medewerkers in de organisatie gedeeld. De resultaten van het onderzoek door The Better Company laten zien dat een groot gedeelte van de medewerkers een inclusief werkklimaat ervaart, maar het bij een kleine groep beter kan. Hierbij maken volgens het onderzoek drie gedragsankers voor Vlaardingen het verschil. Als we als organisatie investeren in inclusief handelen zien, geen vriendjespolitiek ervaren en diversiteit waarderen kunnen we het inclusieve werkklimaat versterken. We hebben met het management een speciale bijeenkomst hieraan gewijd om hen bewust te maken van hun rol hierbij. Daarnaast hebben we in het management een aantal ambassadeurs gevonden die samen hun team hier verder mee aan de slag gaan. Zij gaan in hun team samen invulling geven aan deze gedragsankers en wat dit vraagt in hun eigen en onderlinge gedrag en samenwerking. De Better Company blijft dit traject met hun expertise de komende tijd ondersteunen.

Werkgeluk
Zoals gezegd hebben we in 2024 hebben we de medewerkerstevredenheid gemeten via het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO). Hierin hebben we zowel interne als externe collega's bevraagd. 57,7% van de collega's hebben dit ingevuld. Uit het MTO komen een aantal trotspunten en verbeterpunten die invloed hebben op het werkgeluk van medewerkers.

Trotspunten: 1. Samenwerking binnen het team, 2. Werk/privé-balans tijdens het hybride werken, 3. Inclusief werkklimaat en 4. Visie/doelen.

Verbeterpunten: 1. Samenwerking tussen teams, 2. Communicatie, 3. Werkdruk en 4. Leiderschap.

Alle managers zijn geïnformeerd en getraind hoe ze deze resultaten met hun team kunnen bespreken en waar nodig omzetten in actiepunten. Ook zijn er sessies geweest om de resultaten op organisatieniveau te delen met de medewerkers, naast de specifieke teamresultaten.

Omdat we het belangrijk vinden dat we de talenten van onze medewerkers goed benutten zijn in het kader van werkgeluk aan de slag gegaan met een pilot TMA (talentmanagementanalyses). Hiervoor zijn er aantal interne medewerkers opgeleid die deze analyses kunnen doen, ook bij bijvoorbeeld loopbaanvraagstukken. In 2024 zijn er 50 analyses gedaan en ook op teamniveau zijn er trainingen gedaan. Deze methodiek is goed ontvangen en wordt voor het vervolg in 2025 nog geëvalueerd hoe we hier mee verder gaan.

In Vlaardingen willen we grip en controle hebben op onze informatievoorziening en daarmee weerbaar en voldoende wendbaar zijn om in te spelen op de ontwikkelingen. We werken aan een stabiele informatievoorziening die voldoet aan de eisen van de huidige tijd en gesteld staat voor de toekomst. In de afgelopen jaren heeft Vlaardingen een rijke, historisch gegroeide en zeer diverse verzameling van applicaties, data, documenten en werkwijzen opgebouwd. Dat kunnen we niet in één keer omvormen tot een goed gestructureerde en samenhangende informatievoorziening ter ondersteuning van onze ambities voor de stad. Daarnaast moet de winkel open blijven terwijl de verbouwing/vernieuwing gaande is. Zo hebben we in 2024 45 initiatieven vanuit de organisatie opgepakt, begeleid en afgerond. Denk daarbij aan de invoering van een roosterapplicatie, de invoering van de BIBOB-radar, oplevering van dashboards enz. Ook werken we nog steeds aan de ontvlechting van onze ICT-infrastructuur met zowel Stroomopwaarts als de gemeente Schiedam. De ontvlechting met Stroomopwaarts is in 2024 bijna afgerond. 

Het opbouwen van een stabiele informatievoorziening vraagt om een gefaseerde aanpak die via verschillende routes alle onderdelen van de informatievoorziening aanpakt. Deze aanpak staat beschreven in de actualisatie ‘Informatievoorziening 2024 – 2028’ die op 13 februari 2024 door het college is vastgesteld en aan de raad is gepresenteerd. In de actualisatie staat beschreven hoe de gemeente haar informatievoorziening opwaardeert zodat ze gaat en blijft voldoen aan de wettelijke eisen en beter gebruik kan en gaat maken van de informatie, data en systemen die de gemeente in huis heeft.

In 2024 zijn de nodige stappen gezet om de informatievoorziening verder te verstevigen, zowel qua beveiliging, personeel, strategie, processen als financiën. 

Beveiliging
De beveiliging van onze ICT-voorzieningen heeft de nodige aandacht gekregen. Zo hebben we een aantal benodigde upgrades uitgevoerd op onze servers. Daarnaast hebben we ICT-infrastructuur kunnen verstevigen doordat we steeds meer gebruik maken van applicaties in de cloud, waardoor de beveiliging beter is geborgd. 

Processen
In de afgelopen jaren zijn alle (meer dan vijftig) I-processen opgepakt, verbeterd, beschreven en geborgd. Hiermee hebben we alle I-processen beschreven en geïmplementeerd wat zorgt voor een aanzienlijke professionaliseringsslag. 

Informatiebeheer en kwaliteit
In 2024 zijn belangrijke stappen gezet in de professionalisering van informatiebeheer en documentkwaliteit.
Hierbij de behaalde resultaten:

• Serviceverlening: Structurele samenwerking met IM en Stadsarchief geborgd, actualisatie van Configuration Management Database (CMDB) en Producten- en Dienstencatalogus (PDC).
• Wet- en regelgeving: Kwaliteitsverbetering geïmplementeerd, bestuurlijke reactie op toezichthoudersverslag opgesteld.
• Beleid: Ontwikkeling van Informatiebeheerbeleid, e-mailbeleid en hotspotmonitorbeleid gestart.
• Professionalisering: Training ‘Grip op informatie’ opgezet, deelname aan projecten zoals Kanaalsturing en M365.
• Archivering: 757 archiefdozen vernietigd, 3.176 documentregistraties opgeschoond.
• Registratie: Implementatie van checklist en handboek zaaktypevernietiging, 5.711 registraties verwerkt.
• Postverwerking: Nieuwe werkafspraken met PostNL voor efficiëntie en kostenbesparing, 10.161 BRP-documenten ingescand.

Doorlopende acties:

• Vaststelling en implementatie van beleidsstukken.
• Begeleiding bij verwerking van vernietigingslijsten.
• Uitvoering kwaliteitscontroles en implementatie op basis van de aanbevelingen van de toezichthouders.

Datagedreven werken
Met datagedreven werken zetten we data in als onze bondgenoot. Dit doen we vanuit de noodzaak om de beschikbare informatie beter te benutten om tot het gewenste resultaat te komen voor Vlaardingen. We maken slimmer gebruik van informatie om betere beslissingen te nemen en efficiënter te werken, met als doel de glimlach van onze inwoners, ondernemers én collega’s. Dit kunnen we alleen als we onze informatie (data en documenten) op orde hebben. In 2024 zijn we gestart met het opruimen van ons applicatielandschap en het inzicht krijgen in de diversiteit aan data en documenten. We hebben inmiddels een sterk verbeterd inzicht in ons applicatielandschap, koppelingen en kunnen daardoor tijdig schakelen bij eventuele vervanging. In 2025 gaan we door met het op orde brengen van onze verzameling data en verzameling documenten (in lijn met vaarroute 5 data op orde en vaarroute 6 documenten op orde uit de actualisatie ‘Informatievoorziening 2024 – 2028’). Zo krijgen we goed inzicht in de totale informatie waarover beschikken en de kwaliteit daarvan. Deze informatie kunnen we vervolgens gebruiken voor het bouwen van monitors en andere informatieproducten. In 2024 hebben we verschillende informatieproducten opgeleverd en zes monitors en dashboards waaronder een monitor voor stadsprogramma Nieuwe Energie, stadsprogramma Nieuwe Binnenstad, ondermijning en woningbouw. Ook zijn we gestart aan een wijk- en buurt analysetool.  

Personeel
De teams binnen het zogeheten I-domein zijn beter bemenst met vast personeel. Hiermee is de inhuur op vaste formatieplaatsen sterk verminderd. De samenwerking tussen de teams is verbeterd dankzij een heldere overlegstructuur en duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden. 

Betere dienstverlening
De dienstverlening van onze Servicedesk is verbeterd dankzij ruimere openingstijden en een SMS service bij verstoringen. Het aantal grote verstoringen is met 50% afgenomen. 
Ook is het uit- en ingaand internet verbeterd op het stadhuis. Mede door de upgrade van het netwerk waarbij nieuwe WIFI accespoints zijn opgehangen en geoptimaliseerd. 

Hybride werken
Het hybride werken, zowel op kantoor als thuis, wordt beter ondersteund dankzij een nieuwe persoonlijke standaarduitrusting (PSU) voor medewerkers met een laptop en telefoon van de zaak. Op kantoor zijn audiovisuele (AV) middelen vervangen en hebben de AV-middelen in het vergadercentrum en in de fractiekamers een upgrade gehad. Daarnaast is er op dit gebied ondersteuning gekomen van fracties, raad en de griffie bij belangrijke bijeenkomsten. Ook de trouwzaal is aangepakt en kent nu de mogelijkheid om via streaming een bruiloft online te volgen.

Informatiebeveiliging en Privacy

Cybercrisis management en incidentrespons

De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet in het verbeteren van onze incidentrespons en crisisorganisatie. In 2024 hebben we meerdere crisisoefeningen uitgevoerd waarbij cyberweerbaarheid en veiligheid een groot onderdeel vormden. Onze procedures voor crisismanagement en bedrijfscontinuïteitsbeheer konden zo verder worden aangescherpt. De inzichten uit deze oefeningen hebben aangetoond dat er nog verdere verbeteringen mogelijk zijn in de integratie tussen de crisisorganisatie, disaster recovery en IT-beheer.

Wpg-audit en compliance

In 2024 hebben we opnieuw een audit uitgevoerd op de naleving van de Wet politiegegevens (Wpg). Hieruit bleek dat er vooruitgang is geboekt in de structurering van processen en de formalisering van verwerkersovereenkomsten. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat verdere verbeteringen nodig zijn op het gebied van documentatie en het naleven van vastgestelde procedures.

Business Continuity Management en infrastructuurbeveiliging

Het waarborgen van de continuïteit van onze IT-dienstverlening blijft een belangrijk aandachtspunt. In 2024 hebben we verdere stappen gezet in het verbeteren van onze bedrijfscontinuïteitsplannen en het identificeren van risico’s binnen onze IT-infrastructuur. Door deze inspanningen hebben we de betrouwbaarheid en weerbaarheid van onze systemen vergroot. Wederom zijn diverse penetratie en hack-tests uitgevoerd op zowel onze interne als externe omgeving.

Reactie op DDoS-aanvallen en digitale dijkbewaking

DDoS-aanvallen blijven een reëel risico voor overheidsinstanties. In 2024 hebben we verschillende verdedigingsmaatregelen geïmplementeerd en onze samenwerking met de IBD en de Nationale Wasstraat (NaWas) verder uitgebreid. Dit heeft geresulteerd in een betere bescherming tegen verstoringen, maar vraagt om continue monitoring en doorontwikkeling. In samenwerking met onze leveranciers wordt onze infrastructuur gemonitord waardoor sneller en adequater op calamiteiten of verstoringen kan worden ingegrepen.

NIS2, Baseline Informatiebeveiliging 2.0 (BIO 2.0) en versterking digitale veiligheid

De implementatie van de NIS2-richtlijn, die vanaf 2024 van kracht is, heeft grote impact op de kwaliteiteisen van digitale beveiliging van de gemeente. In 2024 hebben we de eerste stappen gezet in de implementatie, waaronder het uitvoeren van een impactanalyse en het aanpassen van contracten met leveranciers. Op het kruispunt van Informatiebeveiliging en privacy bescherming zijn diverse 0-metingen uitgevoerd om te bepalen waar eventuele knelpunten liggen om in 2025 nadruk te kunnen leggen op verdere naleving en optimalisatie van de NIS2-verplichtingen. De BIO 2.0 geeft voor een zeer groot deel vorm aan de te nemen maatregelen voor de NIS2.

Gebruikersbewustzijn en training

Het vergroten van het bewustzijn rondom informatiebeveiliging en privacy blijft een speerpunt. Eind 2024 hebben we verplichte e-learningmodules geïntroduceerd en phishing-simulatie uitgevoerd om medewerkers beter te wapenen tegen cyberdreigingen.

Data management en risicobeheersing

Het minimaliseren van privacyrisico’s en het verbeteren van datakwaliteit blijven ook essentiële onderdelen van ons beleid. In 2024 hebben we gewerkt aan het opschonen van systemen en het versterken van gegevensbeschermingsmaatregelen.

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en privacybescherming

In 2024 hebben we het AVG-beleid versterkt door verwerkersovereenkomsten te actualiseren, privacy by design toe te passen in projecten en DPIA’s (data protection impact assessment) uit te voeren op risicovolle verwerkingen, zoals BRP gegevens en de collectieve schuldenafkoop. Hiermee hebben we vooraf privacyrisico's beter in beeld, zodat we maatregelen kunnen nemen om deze risico's te verkleinen.  We hebben privacybewustzijn vergroot via e-learning en workshops en de afhandeling van inzageverzoeken en klachten geoptimaliseerd. Daarnaast hebben we de impact van nieuwe wetgeving, zoals de AI Act, gemonitord en voorbereidingen getroffen om aan toekomstige eisen te voldoen. Hiermee hebben we de naleving van de AVG wetgeving verbeterd en privacy structureel verankerd in de organisatie.

In 2024 zijn we door gegaan we door op de ingeslagen weg op het gebied van herziening van ons huurbeleid. Voor de gemeentelijke vastgoedportefeuille worden huurcontracten – op natuurlijke momenten - herzien en worden de huurprijzen daarbij minstens kostprijsdekkend of marktconform gemaakt. Waar dat kan, wordt tevens gekeken naar het gelijktijdig realiseren van eventuele verduurzamingsmaatregelen. In 2024 is het softwarepakket Metafoor geïmplementeerd. Dit pakket ondersteunt de werkwijze zoals hiervoor benoemd. Tevens zijn alle verhuurprocessen beschreven en in Blue Dolphin, het gemeentelijk systeem voor processen, opgenomen. Deze zullen in 2025 in het zaaksysteem beschikbaar zijn.

In 2024 hebben oude eeuwigdurende erfpachten met meestal een zeer lage jaarlijkse erfpachtcanon een aanbieding gekregen om de jaarlijkse betalingsverplichting af te kopen door betaling van een bedrag ineens (afkoopsom) gekregen.
Met de leverancier van het geautomatiseerde erfpachtsysteem is  gekeken welke maatregelen daarin kunnen worden getroffen ter bevordering van de efficiëntie van het proces en de juistheid van de in het erfpachtsysteem opgenomen gegevens. Hieruit zijnWe hebben enkele optimalisaties kunnen doorgevoerden. Deze zijn mede gebaseerd op de in 2024 beschreven en geoptimaliseerde erfpachtprocessen welke in Blue Dolphin zijn opgenomen. In 2025 zullen deze onderdeel uitmaken van het zaaksysteem.

Het invoeren van procesgericht werken is één van de speerpunten in het organisatieplan 'Vlaardingen Voortvarend'. In 2024 zijn in diverse teams procesondersteuners benoemd en opgeleid. De procesondersteuner helpt de teammanager bij het in kaart brengen en continu verbeteren van de proceskwaliteit, zowel binnen de teams als in teamoverstijgende processen. Hierbij wordt een mechanisme ingericht voor het inventariseren, prioriteren en selecteren van proces- (verbeter-) vraagstukken.

Daarnaast is een aantal dienstverlenende processen en processen met een herhaalbare documentstroom geborgd in een nieuw zaaksysteem.  In 2024 hebben we 74 van de in totaal 180 dienstverleningsprocessen overgezet. Hierbij lag de prioriteit bij processen die geraakt worden door het uitfaseren van het oude zaaksysteem zoals burgerzaken, meldingen en informatieverzoeken.

In 2024 zijn wederom stappen gemaakt in het verder professionaliseren van de inkoop- en contractmanagementfunctie. Desondanks zijn er nog steeds enkele aanbestedingen die niet volgens de richtlijnen zijn uitgevoerd. Hierover leest u meer in de rechtmatigheidsverantwoording.
Ieder kwartaal is de aanbestedingskalender met daarin voorkomende (onrechtmatigheids-)issues gerapporteerd binnen de organisatie. Inmiddels is daar de rapportage over de invulling van de SROI-verplichting  op contractniveau aan toegevoegd. Het proces van spendanalyse is geoptimaliseerd. Deze is in 2024 twee keer (2023 en 1e helft 2024) opgeleverd.
De aanbestedingsprocessen zijn geborgd als proces(archiverings)flow in het zaaksysteem. 
In 2024 zijn twee inkooptrainingen gegeven en een kennissessie over bevindingen van gelopen aanbestedingen.

Door het vooruitzicht op de komst van het nieuwe financiële systeem (ERP)  is ervoor gekozen om de voorziene overbrugging met een nieuwe contractregistratietool niet door te voeren. Topdesk blijft hiervoor gehandhaafd tot 2026. In 2024 is de voorbereiding gestart voor ERP waar de module P2P (pay to pay, oftewel: van bestellen tot betalen), en daarmee contractregistratie, onderdeel van uitmaakt. In dit proces wordt opgenomen dat aanvragen tot bestelling die niet gekoppeld zijn aan geregistreerde (raam)overeenkomsten (zgn. vrije tekstbestellingen) worden voorzien van een inkooptechnische toets alvorens deze als verplichting wordt voorgelegd aan de desbetreffende budgethouder. De inkooptechnische toets heeft betrekking op zowel recht- als doelmatigheid.

Ter bevordering en aansluiting op de organisatiedoelstellingen is er een inspiratiesessie duurzaamheid gegeven. We blijven ook de komende tijd aandacht houden voor duurzaam inkopen als organisatie.

Het gehele jaar is sprake geweest van een hoge mate van inhuur bij het team Inkoop door het niet in kunnen vullen van de vacatures inkoopcoördinator en senior inkoopadviseur. De vrijgekomen functie van medewerker inkoop & contractmanagement door afronding van een WIA-traject is intern ingevuld.

Rechtmatigheidsverantwoording
In 2025 is de rechtmatigheidsverantwoording over 2024 opgesteld, en verantwoord in de jaarrekening 2024. De Governance Risk Compliance (GRC) tool is ingericht ter borging van de kwaliteit van de controles en ter ondersteuning van het Three Lines model. Na implementatie is een analyse naar de risico's en beheersmaatregelen van de financiële processen uitgevoerd.    Vervolgens zijn er lijn- en gegevensgerichte controles uitgevoerd. De vastlegging is ter onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording en ter ondersteuning van de accountantscontrole.

213 A Onderzoeken
Op basis van de verordening 213a is het college verplicht periodiek onderzoeken te doen naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door hen gevoerde beleid. In 2024 is de opvolging van de aanbevelingen uit 2023 opgevolgd, en is het auditjaarplan voor 2024 uitgevoerd. In de reguliere P&C cyclus wordt de voortgang hiervan gerapporteerd. Het onderwerp voor het 213a onderzoek was voor 2024 het klachtenproces.

De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium.

Begrotingscriterium
De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financiële handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Dit wordt formeel als volgt omschreven:

“Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten (exploitatie), alsmede de balansposten (investeringen), dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag alsmede het begrotingsjaar van belang zijn.”

Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dienen de afwijkingen in de jaarrekening herkenbaar te worden opgenomen en van een toelichting te worden voorzien. Als blijkt dat de gerealiseerde uitgaven op programmaniveau hoger zijn dan geautoriseerd en de onder- of overschrijdingen van baten niet tijdig zijn gemeld is er sprake van begrotingsonrechtmatigheid. In de Financiële verordening is vastgelegd welke typen begrotingsoverschrijdingen of -onderschrijdingen    niet worden meegewogen, en door de raad als acceptabel worden gekwalificeerd.

De verschillen tussen de geautoriseerde lasten en de gerealiseerde lasten worden hieronder per programma weergegeven (lasten x €1.000)

Begrotingsonrechtmatigheid

1a  Overschrijding  laten programma's 

Toelichting overschrijding acceptabel

Programma 3 Veiligheid en Handhaving
Een begrotingsonrechtmatigheid van € 0,1 miljoen is in 2024 ontstaan door hogere uitgaven aan Crisisbeheersing en Handhaving en Openbare orde en veiligheid (€ 0,06 miljoen, voor Crisisbeheersing en Handhaving gemeld in de 2de VGR maar hoger dan voorzien) en hogere uitgaven aan Openbare Orde (€ 0,2 miljoen) dan begroot, gecompenseerd door lagere lasten op programmaniveau. De overschrijding is acceptabel omdat deze binnen het beleid past. 

reactie
Door een te optimistische prognose is er onvoldoende budget begroot bij de 2de VGR. Er wordt ingezet op realistischer begroten en lering getrokken uit eerdere jaren bij het maken van prognoses. 

Programma 8 Sociaal Domein
De overschrijding (1,9 mln.) in het programma Sociaal Domein worden deels gecompenseerd door hogere baten uit het LOO ten aanzien van het Oekraïne Dorp. De overschrijdingen zijn zichtbaar bij Jeugd (2.4 mln.), inkomensregelingen (1.4 mln.) en toegang en eerstelijnsvoorzieningen, (2.0 mln.) De overschrijding is acceptabel omdat er sprake is van een open-einde regeling en dit binnen het bestaande beleid past.

reactie
De open-einde regelingen zijn per definitie moeilijk te schatten, daarbij zijn de definitieve cijfers later beschikbaar hierdoor zijn overschrijdingen pas laat in te schatten. Er wordt wel ingezet om het verbeteren van de sturingsinformatie en het verkrijgen van actuelere informatie. 

Toelichting overschrijding onacceptabel

Programma 1 Bestuur, Dienstverlening en Participatie
In 2024 is een begrotingsonrechtmatigheid ontstaan omdat het taakveld overhead per saldo een nadeel van € 2.7 miljoen opleverde op de posten salarissen en inhuur. Als gevolg van de vele vacatures maar ook de noodzaak tot inhuur bij langdurig zieken is de vrijval aan salaris niet voldoende gebleken om de kosten voor inhuur op te vangen. De afwijking is niet rechtmatig omdat dit niet tijdig is gemeld in de reguliere voortgangsrapportage. Verder is er sprake van diverse kleine verschillen die volgens de beleidskaders niet verder hoeven te worden toegelicht (geanalyseerd).

reactie
Ten aanzien van inhuur en bezetting is ingezet op werving. Hiervoor is een campagne opgezet en de verwachtingen zijn de resultaten hieruit de inhuur kan drukken. Een andere maatregel is het implementeren van tijdschrijven. Hierdoor worden de lasten verdeeld over de programma’s en kan er een realistischere begroting tegenover staan. 

Programma 5 Wonen
Een begrotingsonrechtmatigheid van € 0,2 miljoen is in 2024 ontstaan door hogere uitgaven aan afschrijvingen erfpachtcontracten.

reactie
Door het opschonen van de administratie en gegevens zijn er extra afschrijvingen geweest. Dergelijke aanpassing gebeuren incidenteel. De hoeveelheid en de effecten ervan zijn moeilijk vooraf in te schatten. Wij zetten in op het informeren binnen de P&C cyclus om de gerealiseerde effecten tijdig te melden. 

1b Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

Toelichting overschrijding  

Programma Groen en Milieu
Door extra werkzaamheden om ontwerp voor hoogwater kering aan te passen om de hoogwateroplossing en het tegen gaan van verzakken van de kade zijn de voorbereidingskosten voor de hoogwaterkering gestegen. Per saldo is de overschrijding € 0,39 miljoen.

Programma Economie en Haven
De voorbereidingskosten voor de renovatie van het College Vos waren in 2021 toegekend, door de lange aanloopfase zijn de facturen voor de voorbereidingskosten nu pas ingediend. Hierdoor is er een overschrijding ontstaan op het investeringsbudget van € 0,32 miljoen.

2. Ongeautoriseerde mutaties reserves  
Een ongeautoriseerde  reservemutatie van € 0,5 mln.  reserve  Resultaatbestemming 2023.   In het raadsbesluit over de jaarstukken 2023  is in de resultaat bestemming  cijfers omgedraaid, zijnde  € 16,163 mln in plaats van € 16,614.   Administratieve fout. 

reactie  :   controle op de reserve mutaties onderdeel maken van de  VGR. 

Niet acceptabele afwijkingen (onrechtmatigheden) bij baten anders dan begroot
Geen.

Voorwaardencriterium 
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern.

Met onze interne controles sluiten we aan bij de vastgestelde  verordening door de raad, . In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. De controles zijn uitgevoerd op de processen personeel, inkoop en aanbesteding, subsidieverstrekkingen, subsidieontvangsten en overige geldoverdrachten (verbonden partijen) en misbruik en oneigenlijk gebruik. Rechtmatigheidsfouten moeten in de verantwoording opgenomen en toegelicht worden indien zij boven het door de raad vastgestelde verantwoordingspercentage   uitkomen. Wij hanteren de rapporteringstolerantie dit is vastgelegd in de verordening en gelijk is aan de rapporteringsgrens van de accountant.  

Aanbestedingsrechtmatigheid
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012. In de Gids Proportionaliteit (flankerend beleid bij de aanbestedingswet 2012) zijn de voorschriften uitgewerkt over de eisen, voorwaarden en criteria die aan inschrijvers en inschrijvingen worden gesteld. Een aanbestedende dienst dient de voorschriften toe te passen of een bewuste afwijking daarvan in de aanbestedingsstukken te motiveren. Het ten onrechte niet toepassen van de Aanbestedingswet 2012 met betrekking tot deze Europese aanbestedingsnormbedragen bij een aanbesteding van opdrachten, leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout. Het niet naleven van de overige normbedragen uit de Gids Proportionaliteit leidt niet tot financiële rechtmatigheidsfouten voor zover het college afwijking hiervan adequaat heeft gemotiveerd en gedocumenteerd.

Programma Sociaal Domein
Betreft een opdracht van in totaal € 1.358.000,- die sinds november 2023 bestaat en doorloopt tot en met april 2025. Er was sprake van een acute situatie eind 2023 waarbij voor een tijdelijke oplossing is gezocht, voor beveiliging     van opvang. Echter heeft de tijdelijke situatie voortgeduurd tot april 2025; hierdoor zijn grenswaarden overschreden en is er geen sprake meer van noodsituatie.

Programma Onderwijs, Economie en Haven
De inrichting van een sportzaal is in 2024 onjuist aanbesteed. Het betreft een bedrag van € 274.869,- deze is enkelvoudig aanbesteed waar dit Europees had moeten zijn.

Programma Bestuur, Dienstverlening en Participatie
Twee ICT-overeenkomsten zijn onrechtmatig waarvan één overeenkomst € 0.3 mln. niet kan worden aangetoond wanneer deze zijn oorsprong heeft en daarom niet kan worden aangetoond dat deze rechtmatig is en een andere € 0.5 mln. is onrechtmatig omdat deze niet conform de richtlijnen Europees is aanbesteedt.

Programma Verkeer en Mobiliteit
In de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 is de raamovereenkomst voor (groot) onderhoud elementenverharding opgenomen voor een periode van 2023 en 2024 met de verwachting dat de aanbesteding in 2024 zou zijn afgerond. Deze aanbesteding is in 2025 afgerond. De bedragen na afloop van het contract zijn onrechtmatig, hiervoor is  in 2023 een geprognosticeerd bedrag opgenomen voor 2024. Dit bedrag is onvoldoende gebleken, er is voor een extra bedrag van € 2.7 mln. uitgegeven aan dezelfde opdracht.    De extra uitgaven van 2.7 mln. boven het reeds genomen bedrag in 2023 is daarmee ook onrechtmatig besteedt. 

De totale onrechtmatigheid van aanbestedingen komt daarmee op € 5,1 miljoen.

reactie
Voor het onderwerp inkopen en aanbesteden zijn reeds verbeteringen in gang gezet waaronder de inventarisatie van de contracten van de 90 grootste leveranciers. Inzicht in de grootste contracten levert een bijdrage aan het grip hebben en houden op rechtmatige uitgaven. Daarnaast wil team inkoop en contractmanagement graag samen met de accountant en control optrekken om het bewustzijn voor inkoop in de organisatie te vergroten.

Fouten of onzekerheden bij verstrekte subsidies
Wij hebben vanuit het oogpunt van efficiency (de gemeente verstrekt op jaarbasis grote aantallen subsidies) gekozen voor een steekproefsgewijze controleaanpak. Dit leidt ertoe dat wanneer gevonden fouten in de steekproef niet “geïsoleerd” kunnen worden (dat wil zeggen: aantoonbaar dermate uniek dat zij op zichzelf staan en niet representatief te achten zijn voor de gehele populatie), deze geëxtrapoleerd moeten worden over (het relevante gedeelte van) de restpopulatie.

De totale subsidielast in de jaarrekening 2024 bedraagt circa € 34 miljoen. De middels steekproeven gecontroleerde massa bedraagt circa € 8.5 mln. In een aantal gevallen zijn bevindingen geconstateerd.

De bevindingen gaan om een afwijking van de regels die zijn vastgelegd in de Algemene Subsidieverordening. Er is geconstateerd dat bij meerdere aanvragen en vaststellingen de besluitvorming niet tijdig heeft plaatsgevonden. Conform het ASV model 2011 hangen er geen sancties aan deze afhandel termijnen. De uitkomsten hebben geen consequenties voor de financiële rechtmatigheid of de getrouwheid, maar wel de formele rechtmatigheid (t.a.v. de interne beheersing). De juiste stappen zijn genomen in het verbeteren van de interne beheersing.

Fouten of onzekerheden bij ontvangen subsidies (SiSa verantwoording)
In de kadernota rechtmatigheid van de Commissie BBV is aangegeven dat SiSa onderdeel is van de rechtmatigheidsverantwoording. Fouten en onduidelijkheden met betrekking tot specifieke uitkeringen (SiSa) dienen derhalve te worden betrokken bij de rechtmatigheids-verantwoording. Dit komt voort uit de opvatting dat de specifieke uitkeringen een regulier onderdeel vormen van de baten, lasten en balansmutaties. Bij de rechtmatigheidscontroles die de gemeente uitvoert, moeten deze baten, lasten en balansmutaties eveneens worden betrokken. Meer specifiek: deze vormen regulier onderdeel uit van de (intern) te controleren baten, lasten en balansmutaties in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording en mogen niet worden uitgezonderd van de massa waarop steekproeven worden uitgevoerd.

Het betekent niet dat de gemeente interne controles moet uitvoeren op het niveau van de SiSa-bijlage of individuele specifieke uitkeringen. Voor de accountant geldt deze controleplicht wél op basis van de bepaling in het BADO dat voor regelingen met een omvang vanaf € 125.000 minimaal één waarneming moet worden gedaan. Het kan hierbij voorkomen dat de accountant een onrechtmatigheid constateert, die de gemeente niet heeft geconstateerd, omdat dit niveau van interne controle niet is vereist ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording. Zolang de verantwoordingsgrens van de gemeente inclusief de door de accountant geconstateerde onrechtmatigheden in de SiSa niet wordt overschreden, leidt dit niet tot een andere rechtmatigheidsverantwoording door de gemeente.

Wanneer de geconstateerde bevindingen van de accountant ertoe leiden dat de verantwoordingsgrens wél (net) wordt overschreden, dan moet deze bevindingen wel worden meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In het geval dat gemeente niet zelf maar de externe accountant de onrechtmatigheid heeft geconstateerd, wordt dit in geval van overeenstemming meegenomen in de verantwoording.

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
In 2024 beschikt de gemeente niet over een M&O-beleid. De gemeente is bewust van de relevantie van een M&O-beleid en is daarom al gestart met het opstellen van een M&O-beleid die in 2025  ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. 

Inrichting van de fraudebeheersing

Het risico op fraude en corruptie is een risico waar iedere organisatie mee te maken kan krijgen. Fraude is een opzettelijk handelen of nalaten waarbij misleiding wordt gebruikt om een wederrechtelijk voordeel te behalen. Corruptie is misbruik maken van toevertrouwde macht voor persoonlijk gewin . Bij corruptie gaat het om handelingen die verband houden met het doen van een gift of een belofte om de ander te verleiden, in strijd met zijn plicht, iets te doen of na te laten.)

Gemeente Vlaardingen beschikt over een integriteitsbeleid (waaronder fraude) waarbij is geconcludeerd dat het beleid voldoet aan de wettelijke verplichtingen en er een goed
fundament ligt. Naast maatregelen om integriteitsschendingen te voorkomen heeft de gemeente ook maatregelen getroffen om fraude te ontdekken.

De frauderisicoanalyse wordt jaarlijks uitgevoerd en is een vast onderdeel binnen de Planning & Control cyclus van de gemeente. Door de frauderisicoanalyse jaarlijks uit te voeren en onderzoek te verrichten  (onderdeel van de verbijzonderde controle),  houdt de gemeente een actueel inzicht in haar risico’s. Het thema fraude staat centraal op de agenda en wordt steeds meer specifiek aandacht aan besteed.     

Op basis van de bevindingen  zijn verbeteracties  benoemd,  en  gaan deze  zorgen voor betere beheersing.   Ingaande   2025 zijn deze  ook onderdeel van de monitor  verbeteracties op basis van diverse audits. 

Op basis van uitgevoerde frauderisicoanalyse zijn in 2024 geen gevallen van fraude bekend.

De monitor verbeteracties is dynamisch; er worden onderwerpen toegevoegd, maar ook afgerond. Via de voortgangsrapportages en verantwoording kan de gemeenteraad toezicht houden.  In deze jaarrekening is een bijlage  opgenomen met de opvolging van de aanbevelingen van: 
1. De rekenkameronderzoeken
2. De boardletter en accountantsrapportage van de accountant
3. 213a onderzoeken  

Uitgangspunt voor de monitor  zijn de onderzoeken ingaande 2022.  Het overzicht wordt  in de voortgangsrapportage en  verantwoording  eventueel aangevuld met  de aanbevelingen en toezeggingen uit ;  

4. Wpg-audit
5. Onderzoek gesimuleerde phishing aanvallen
6. ENSIA  

In de betreffende programma’s verantwoording  en paragrafen enig jaar is opgenomen hoe de verbeteracties zijn gerealiseerd. zijn de realisatie opgenomen ten aanzien van de verbeteracties naar aanleiding van de genoemde aanbevelingen. 

De uitvoering van het grondbeleid vindt plaats op basis van de nota Grondbeleid, zoals die op 16 juni 2022 is vastgesteld door de raad. Grondbeleid is een gemeentelijk instrument in de ruimtelijke ordening waarmee de gemeente gewenste ontwikkelingen kan bevorderen en ongewenste ontwikkelingen kan beperken. Het kan hierbij gaan om ontwikkelingen met betrekking tot volkshuisvesting (waaronder woningdifferentiatie), economie (groei werkgelegenheid, ontwikkeling van bedrijventerreinen) en natuur en milieu (duurzame natuurontwikkelingen en herstructurering van stedelijk gebied). Naar verwachting zal de nota Grondbeleid in 2026 worden herzien. 

In het MPG 2025 hebben we gestreefd naar meer inzicht krijgen in de grondexploitaties en facilitaire (bouw)projecten waar de gemeente Vlaardingen aan (mee)werkt. Om dit te bereiken, worden er elk kwartaal overleggen  gevoerd met de gebieds-/programmamanagers en projectleiders om zo de voortgang en ontwikkelingen rondom de grondexploitaties en facilitaire (bouw)projecten bij te houden. Daarbij zijn deze overleggen integraal met team Financiën om zo ook eerder de financiële administratie te beheersen. Daardoor hebben we flinke stappen gezet in het beter in control komen. Natuurlijk blijven we onszelf verbeteren. We streven ernaar om bij het volgende MPG verdere stappen te zetten op het gebied van inzicht en controles van de projecten.

In het algemeen onderscheidt men twee vormen van grondbeleid, te weten: actief grondbeleid en faciliterend (passief) grondbeleid. Het staat iedere gemeente vrij om een keuze te maken in de te hanteren vorm van grondbeleid. De gemeenteraad heeft op 16 juni 2022 de Nota Grondbeleid vastgesteld. In deze nota wordt niet langer slechts ingestoken op facilitair grondbeleid, maar kan, afhankelijk van de situatie, ook actief grondbeleid worden toegepast. De gemeente hanteert dus situationeel grondbeleid, dat wil zeggen dat afhankelijk van de situatie per locatie de gemeente een rol oppakt die varieert van volledig faciliterend tot actief als grond ontwikkelende partij (het traditionele bouwkavelmodel). 

Actief grondbeleid: De gemeente bezit zelf grond en/of koopt grond aan en is actief betrokken bij het bouw- en woonrijp maken van de grond. Daarna kan de gemeente de kavels verkopen of in erfpacht uitgeven. Het kan gaan om individuele bouwkavels of bedrijfsterreinen, maar ook om complete woningbouwprojecten. 

Faciliterend grondbeleid: De gemeente maakt het mogelijk dat private partijen die een grondpositie hebben een gebied geheel zelf ontwikkelen. De gemeente beperkt zich hierbij voornamelijk tot het maken van een bestemmingsplan (publiekrechtelijk kader) en bij mogelijke grondeigendom van de gemeente in het betreffende gebied, het inbrengen van deze gronden. De kosten die samenhangen met het faciliteren van particuliere ontwikkelingen (op grond die niet van de gemeente is) worden op de exploitanten verhaald door middel van anterieure overeenkomsten. 

Uiteraard zijn er vele tussenvormen mogelijk, waaronder het veel gebruikte PPS model (Publiek Private Samenwerking). De uiteindelijke vorm is steeds afhankelijk van het specifieke project en de taak- en risicoverdeling tussen partijen. 

Voor de grond die door de gemeente wordt uitgegeven geldt als uitgangspunt een marktconforme grondprijs. De berekening daarvan gebeurt op basis van relevante marktprijzen voor het betreffende type vastgoedobject en rekening houdende met de methode van residuele grondwaardebenadering. Als hier aanleiding toe is, kan de residuele grondprijsberekening worden gecheckt door een comparatieve berekening. Hierbij worden grondopbrengsten van soortgelijke ontwikkelingen als vergelijk gebruikt. In voorkomende gevallen kan een andere methode van grondprijsbepaling worden toegepast. Gedacht kan worden aan een grondquote. In de nieuwe Nota Grondbeleid is een afwijking van de residuele methode mogelijk. Voordat daadwerkelijk tot koop of verkoop wordt overgegaan, vindt er een onafhankelijke taxatie plaats om de marktconformiteit van de berekende grondwaarde te toetsen en ongeoorloofde staatsteun te voorkomen. 

1. Grondexploitaties 
   Grondexploitaties betreffen meerjarige toekomstberekeningen. Daardoor kunnen de financiële resultaten door vele, externe en interne, factoren in de loop der jaren veranderen. Grondexploitaties hebben tot doel om bouwrijpe gronden die door de gemeente zijn ontwikkeld uit te geven. 
   Marktomstandigheden en langdurige ruimtelijke procedures kunnen aanleiding zijn tot (grote) afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen. Elke grondexploitatie wordt door de gemeenteraad vastgesteld. Elk jaar wordt de raad geïnformeerd over de (grond)exploitaties, via het Meerjaren Programma Grondzaken (MPG). Hierin wordt de stand van zaken en de verschillen t.o.v. voorgaande perioden en de voorziene of verwachte ontwikkelingen, zoals de risico-ontwikkeling, weergegeven. Het MPG is gekoppeld aan de jaarrekening en betreft een actualisering van alle resultaten. De resultaten worden direct meegenomen in de betreffende jaarrekening. Tevens vormt het MPG de basis voor de (meerjaren)begroting. In het onderdeel ‘stand van zaken grond- en bouwexploitaties’ is per grondexploitatie een stand van zaken weergegeven en een (financiële) doorkijk gegeven naar de komende jaren. 
   
   

2. Vlaardingen heeft van oudsher een omvangrijke erfpachtportefeuille. Al deze erfpachten tezamen vormen de erfpachtexploitatie. Het beleid rond de erfpachtexploitatie is neergelegd in de Nota Erfpacht 2023, die per 1 april 2023 in werking is getreden.

   Het erfpachtbeleid ziet met name op de volgende aspecten:

   a.    nieuwe uitgiften in erfpacht van tot ontwikkeling te brengen bouwgrond,

   b.    de verkoop van de bloot-eigendom van reeds in erfpacht uitgegeven gronden en

   c.    het omzetten van tijdelijke erfpachtrechten in eeuwigdurende erfpachten (heruitgifte).

   De basis voor het afwikkelen van erfpachttransacties is een onafhankelijke taxatie van de grondwaarde, waarop in de onder b en c vermelde transacties een depreciatie wordt toegepast, die afhankelijk is van de looptijd van de erfpacht.

   In de Nota Erfpacht 2023 zijn de spelregels vastgelegd voor onder meer het bepalen van de jaarlijkse erfpachtcanon, het herzien of indexeren van de canon, het tijdvak waarvoor de getaxeerde grondwaarde als basis voor de canonberekening geldt, welke rol erfpacht op herontwikkelingslocaties en in herstructureringsgebieden speelt en hoe wordt omgegaan met corporatiebezit op erfpacht.

   Voor corporatiebezit op erfpachtgrond zijn in de Nota Erfpacht 2023 vaste grondwaarden opgenomen, die jaarlijks worden geïndexeerd. Per 1 januari 2024 zijn deze bedragen € 25.960,00 voor een sociale huur-eengezinswoning en € 17.970,00 voor een sociale huur-appartement.

   Sinds 2024 gaat ieder jaar de erfpachttermijn van een aantal tijdelijke erfpachten eindigen. In die gevallen zal minimaal 1 jaar vóór de einddatum met de desbetreffende erfpachters afspraken moeten worden gemaakt over de voortzetting van hun gebruiksrecht van de grond. Dat kan ofwel in de vorm van verkoop (volle eigendom) ofwel met een nieuwe eeuwigdurende erfpacht. Met deze werkwijze zijn we in 2024 gestart.

   In de erfpachtexploitatie moeten de kosten van de erfpachtportefeuille worden goedgemaakt door de canonopbrengsten. Door de periodieke canonherzieningen van de oudere erfpachten is het kostendekkend maken van de erfpachtexploitatie steeds moeilijker geworden. Het herziene erfpachtbeleid is erop gericht erfpacht beter te laten renderen.

Op basis van een grondbrief worden de grondexploitaties aan het begin van ieder jaar geactualiseerd. Met de uitgangspunten uit deze grondbrief worden de daadwerkelijke inkomsten en uitgaven verdisconteerd in die zin dat daarbij de parameters worden gebruikt zoals weergegeven. Dit geactualiseerd beeld van de eindwaarden van de grondexploitaties wordt via het MPG aan de raad voorgelegd. De grondexploitaties worden hierbij niet opnieuw vastgesteld. 

Zodra er besluiten zijn genomen over (wezenlijke) wijzigingen in het plan, programma of planning en/of een (wezenlijke) verandering van het resultaat, is dit aanleiding om een herziene grondexploitatie voor te leggen aan de raad. Herzieningen kunnen het gehele jaar door plaatsvinden. 

De regels ten aanzien van winstneming op grondexploitaties zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Winst moet worden genomen naar rato van de voortgang van een project. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. In de praktijk komt het erop neer dat eerder dan in het verleden winst moet worden genomen. Als de prognose van het eindresultaat van een grondexploitatie negatief is, wordt direct bij vaststelling van de (herziene) grondexploitatie, een voorziening getroffen ter dekking van dit negatieve resultaat.  Inflatie kan tot fluctuaties leiden in het eindresultaat.  Deze effecten zullen in de voortgangsrapportage gemeld worden.

De boekwaarde van de erfpachtgronden bedraagt per 31-12-2024 € 110,3 miljoen. 
In 2024 is voor € 1,4 miljoen aan bloot eigendom van erfpachtpercelen verkocht. Dit heeft geleid tot een afwaardering van de boekwaarde van de erfpachtgronden van € 0,5 miljoen. Tevens zijn in 2024 al eerder afgestoten objecten afgewaardeerd voor een bedrag van € 0,6 miljoen. 
Het saldo van de afgekochte erfpachtcanons bedraagt per 31-12-2024 € 26,8 miljoen en is op de balans onder de langlopende schulden in deze jaarrekening verantwoord.

Elk jaar wordt gewerkt aan een overzicht van alle projecten waarop kostenverhaal van toepassing is. 

Het kostenverhaal voornamelijk bij anterieure overeenkomsten wordt bepaald met behulp van de plankostenscan, een rekenmodel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkeld voor de berekening van de plankosten bij exploitatieplannen. Dit rekenmodel is ook goed bruikbaar om de gemeentelijke plankosten van de plannen in beeld te brengen die door derden worden uitgevoerd (particuliere grondexploitatie). Belangrijk uitgangspunt van deze systematiek is de principeverdeling tussen de kosten die bij de ontwikkelende partij en bij de gemeente thuishoren. Deze verdeling is gebaseerd op het feit dat de gemeente faciliterend, begeleidend en toetsend is en de ontwikkelaar bijvoorbeeld het stedenbouwkundig plan, de ruimtelijke onderbouwing en het buitenruimteplan opstelt. 

In het derde kwartaal van 2023 stelde het college een Nota Kostenverhaal vast als uitvoeringsnota van de nieuwe Nota Grondbeleid. Hierbij wordt naast het verhalen van plankosten ook aandacht besteed aan het verhalen van kosten voor bovenwijkse voorzieningen, bijdrage in ruimtelijke ontwikkeling en bovenplanse kosten (verevening) op initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen. Deze kosten worden per project bepaald en betrokken in anterieure overeenkomsten. 

Onderzoek heeft geleid tot de conclusie dat de resultaten van de grondexploitaties op dit moment niet leiden tot Vpb-plicht. Jaarlijks bij het MPG wordt opnieuw getoetst of de gemeente wel of niet valt onder de Vpb-plicht.

Vanaf 2016 wordt voorgeschreven dat de toe te rekenen rente aan grondexploitaties de werkelijke rente moet zijn. Voor 2024 was de rente 1,0% voor de grondexploitaties overeenkomstig de voorcalculatorische rente uit de grondbrief 2024.

Voor grondexploitaties geldt dat er sprake is van generieke en/of specifieke financiële risico’s. Deze risico’s worden betrokken bij de bepaling van de hoogte van het noodzakelijke weerstandsvermogen. Zie hiervoor de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. De stand van zaken van de te onderscheiden grondexploitaties is als volgt:

Stationsgebied Centrum (Nieuw Sluis)
De ontwikkeling van dit project maakt, samen met de ontwikkeling in Eiland van Speyk, deel uit van de uitvraag voor het Kerngebied Rivierzone, waarvoor één ontwikkelaar is geselecteerd. Vanwege de provinciale vraag naar meer woningen onderzoeken we, zodra de definitieve afspraken over Eiland van Speyk zijn vastgelegd, samen met CRV de mogelijkheden om het woningprogramma verder te optimaliseren. Op basis van het contract omvat het resterende programma 78 eengezinswoningen en 25 appartementen, maar uit stedenbouwkundige verkenningen blijkt dat er potentieel ruimte is voor circa 345 appartementen.

Het deelgebied Galgkade, waar 142 eengezinswoningen zijn gerealiseerd, is al enkele jaren geleden opgeleverd. Hiermee komt het oorspronkelijk contractueel vastgelegde totaal op 245 woningen. Indien het woningprogramma geoptimaliseerd wordt, zou dit aantal kunnen groeien naar 487 woningen. De deelgebieden Spoor & Sluis en Parallelweg zijn nog niet definitief uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan, inclusief programma en financiële gevolgen. Zodra dit proces is afgerond, worden de plannen en de herziene grondexploitatie ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarna kunnen de benodigde ruimtelijke procedures worden doorlopen om de geplande woningen te realiseren.

Op basis van de huidige planning wordt verwacht dat de grondexploitatie eind 2028 wordt afgesloten met een negatief resultaat van € 1.240.000 op eindwaarde. Aangezien in het vorige boekjaar al € 1.207.000 aan verlies is genomen, wordt in het huidige jaar een aanvullend verlies van € 33.000 geboekt.

Vergulde Hand West
De grondexploitatie Vergulde Hand West bestaat uit drie onderdelen: de uitgifte van het westelijke gedeelte van het exploitatiegebied in bouwrijpe staat voor de realisatie van een nieuwe AWZI in 2027, de uitgifte van de bedrijfslocaties in bouw- en woonrijpe staat in 2028-2029 en de tijdelijke uitgifte in erfpacht van het oostelijke gedeelte (de locatie Tradiro) in 2025. Daarnaast vindt in 2025 de uitsplitsing van deze locatie uit de grondexploitatie plaats, na interne overboeking van het bedrag voor de tijdelijke uitgifte.

Als gevolg van de uitsplitsing van de locatie Tadiro kan de grondexploitatie circa vijf jaar eerder, rond 2030, worden afgesloten. Het eindsaldo van de grondexploitatie zal in dat geval positief rond de  € 11,4 miljoen zijn. 

Fortunapark (voorheen Marathonweg Noord- en Zuidelijk deel) 
In het raadsvoorstel d.d. 19 december 2023 is besloten tot herziening van de grondexploitatie Marathonweg Noord(z) (Fortunapark) waarbij het zuidelijk deel een het noordelijk deel van de locatie Marathonweg Noord tot één plangebied zijn samengevoegd.

Na het doorlopen van Europese aanbestedingsprocedure middels de concurrentiegerichte dialoog is in februari 2023 de gebiedsontwikkeling voor de locatie Marathonweg gegund aan de combinatie Timpaan Hoofddorp B.V./Ouwehand B.V. voor hun plan Fortunapark. Vervolgens is in juni 2023 een koop/realisatieovereenkomst gesloten met de inmiddels opgerichte VOF ontwikkelcombinatie Marathonweg.

Het plan Marathonweg wordt in 2025 verder uitgewerkt. Een onderdeel van de uitwerking betreft o.a. de verkeerstechnische ontsluiting van het plangebied. Vervolgens kunnen de ruimtelijke procedures worden doorlopen voor het realiseren van de hier geplande woningen. 
Uit de stand van zaken bij het MPG 2025 volgt een voordelig saldo van €1.171.000 op eindwaarde (31-12-2030).

Schiereiland (Eiland van Speyk) 
Ook deze ontwikkeling maakt deel uit van het Kerngebied Rivierzone. In 2020 heeft de ruimtelijke onderbouwing voor het bestemmingsplan geleid tot een nieuw stedenbouwkundig plan, waarin een groter bouwprogramma van 540 tot 646 woningen is opgenomen. Inmiddels zijn de beroepsprocedures bij de Raad van State afgerond en is het bestemmingsplan onherroepelijk. De financiële gevolgen van een bouwprogramma met circa 576 appartementen zijn nog in onderzoek. 

Zodra het definitieve programma en de financiële consequenties contractueel zijn vastgelegd met de ontwikkelaar, wordt het plan ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd, samen met de daarop gebaseerde herziene grondexploitatie. Op basis van de huidige planning wordt verwacht dat de grondexploitatie eind 2028 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 1.201.000 op eindwaarde. Dit betekent een verslechtering van € 166.000 ten opzichte van het vorig jaar geraamde positieve resultaat. Aangezien er nog geen gronden zijn verkocht, maar de eerder gerealiseerde opbrengsten subsidies en een exploitatiebijdrage omvat, nemen we op basis van de POC-methode geen winst.    

HZO Vogelbuurt (voorheen de nieuwe Vogelbuurt (Holy Zuidoost) 
Met het realiseren van de laatste woningen en het inrichten en reconstrueren van de openbare ruimte is de laatste fase van dit project ingegaan. Er zijn 8 woningen toegevoegd aan het programma bij de uitwerking van fase 6. Daarmee komt het totale programma uit op 426 woningen. De bouw van de laatste 28 woningen vindt plaats in de jaren 2025 en 2026. Het resultaat op eindwaarde per 31 december 2026 is €4,9 mln negatief. De verslechtering van het saldo valt toe te rekenen aan het terug brengen van de looptijd met 4 jaar waardoor het rentevoordeel van de exploitatiebijdrage wordt beperkt. 

Uit de stand van zaken bij het MPG 2025 volgt een nadelig saldo van €4.424.000 op eindwaarde (31-12-2026).

Westwijk Centrum (Erasmusplein) 
Het programma in de grondexploitatie betreft de B4 Erasmusplein locatie en de locatie Heemtuinen en omvat in totaal  285 woningen en 2.000 m2bvo maatschappelijke voorziening. Op dit moment loopt de aanbesteding voor externe partijen voor het uitbrengen van een propositie voor het gecombineerde programma van Ipse de Bruggen en commerciële realisatie van woningen op basis van de opgestelde ruimtelijke verkenning. Verwacht wordt in 2025 een herziene grondexploitatie voor te kunnen leggen aan uw Raad.

Ten opzichte van het MPG 2024 is het saldo met € 0,67 mln afgenomen. Dit is met name het gevolg van het toevoegen van de investeringen voor infrastructuur van de gebiedsinrichting en de Spinozastraat ter plaatse van de B4 locatie. Voor de actualisatie van de grondexploitatie zijn nieuwe ramingen opgesteld voor het bouw- en woonrijp maken, plankosten en verkoop van de B4-locatie.

Uit de stand van zaken bij het MPG 2025 volgt een nadelig saldo van €290.000 op eindwaarde (31-12-2031).

Zwanensingel
In het raadsvoorstel d.d. 19 december 2024 is besloten tot het openen van de grondexploitatie Zwanensingel. Het programma van de grondexploitatie omvat in totaal 150 woningen. Naar verwachting zullen deze woningen worden opgeleverd in 2029. In 2025 zal er een start worden gemaakt aan het bouwrijp maken van de Zwanensingel.
Uit de stand van zaken bij het MPG 2025 volgt een voordelig saldo van €5.217.000 op eindwaarde (31-12-2030). 

Prognose resultaten grondexploitaties 
Voor de grondexploitaties die een negatief eindresultaat hebben, is direct bij de vaststelling een voorziening getroffen. Deze voorziening wordt jaarlijks aangepast aan het resultaat van de negatieve grondexploitatie. Als een grondexploitatie zich in de loop der jaren ontwikkelt van een positieve naar een grondexploitatie met een negatieve eindwaarde  wordt er ook een voorziening getroffen. 

De locaties Parallelweg 2 en Touwbaankwartier worden net als de locatie Westhavenkade tegenover de Pelmolen verkocht aan de ontwikkelaar van Nieuw Sluis en het Eiland van Speyk. Daartoe is een addendum op de Koop-, Ontwikkel- en Realisatieovereenkomst Kerngebied Rivierzone gesloten. Alle locaties maken onderdeel uit van de Gebiedsexploitatie Rivierzone, welke is vastgesteld in uw raad van 9 maart 2023. De ontwikkelaar zal als eerste het Eiland van Speyk realiseren, alvorens ook de andere locaties te gaan ontwikkelen.

Om de beleidsdoelen van de gemeente Vlaardingen te kunnen realiseren, neemt de gemeente, indien dit wenselijk wordt geacht, een belang in een organisatie die aan de verwezenlijking van die doelen kan bijdragen. De huidige wet- en regelgeving (BBV) verplicht onze gemeente om in de begroting en de jaarstukken aan te geven in welke privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties zij een bestuurlijk en/of financieel belang heeft.

Van een bestuurlijk belang is sprake als de gemeente een zetel in het bestuur van een organisatie bekleedt en/of stemrecht heeft in een vergadering van belanghebbenden. Van een financieel belang is sprake als de gemeente financiële middelen beschikbaar stelt aan een organisatie die verloren kunnen gaan in geval van een faillissement of als financiële problemen van een organisatie kunnen worden verhaald op de gemeente.

Inzicht in de gang van zaken bij verbonden partijen is nodig uit hoofde van bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen. Op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) hebben we een aantal financiële kengetallen weergeven per verbonden partij: de omvang van het eigen vermogen, het vreemd vermogen en het resultaat.

De gemeenteraad heeft op 6 april 2023 de Nota Implementatie Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen vastgesteld. Deze nota geeft inzicht in de aanvullende sturingsmogelijkheden die de wetswijziging per 1 juli 2022 biedt én beschrijft hoe we daar in Vlaardingen invulling aan geven. Dit betekende ook de doorstart van het onderzoek naar de mate en mogelijkheden voor sturing en controle op andere verbonden partijen dan de gemeenschappelijke regelingen. Daarin wordt o.a. bezien of de aanpak met risicoprofielen ook voor deze deelnemingen passend is. De planning is dit onderzoek, na evaluatie van het werken met de risicoprofielen, tweede helft 2025 aan de raad aan te bieden.

• Vennootschappen: De financiële risico’s van de vennootschappen zijn beperkt tot het aandelenbezit van de gemeente. Bij een faillissement van een vennootschap daalt de waarde van dit bezit tot nihil.
• Gemeenschappelijke regelingen: De financiële risico’s van de gemeenschappelijke regelingen hebben geen beperking. Bij een faillissement worden de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel aangeslagen voor eventueel resterende schulden na verkoop van de bezittingen.

Gezien de aard van de werkzaamheden van de verbonden partijen is de kans op een faillissement van zowel de vennootschappen als de gemeenschappelijke regelingen klein. Uitgesloten is het niet.

Sinds 2016 vallen uitsluitend door de gemeente beheerste entiteiten (verbonden partijen) ook onder de vennootschapsbelastingplicht (vpb-plicht) voor overheidsondernemingen. Dit betekent dat ze aan diverse extra fiscale verplichtingen moeten voldoen, wat mogelijk resulteert in een jaarlijkse vpb-afdracht.

In de jaarrekeningen van de verbonden partijen is opgenomen wat de stand van zaken is ten aanzien van de vpb-plicht.

Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn we verplicht om in de paragraaf verbonden partijen een overzicht van de verbonden partijen op te nemen onderverdeeld naar gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties, stichtingen en verenigingen en overige verbonden partijen. In de tabel met financiële positie verbonden partij hebben we het eigen vermogen en het vreemd vermogen per 31-12-2024 en het gerealiseerde resultaat over 2024 opgenomen. Op de volgende pagina’s vindt u het overzicht met de voorgeschreven informatie.